گلبولهای سفید خون بخش مهمی از سیستم ایمنی بدن هستند و وظیفه اصلی آنها مبارزه با میکروبها، ویروسها و عوامل بیماریزا است. هرگونه تغییر در تعداد این سلولها میتواند نشانه یک مشکل یا بیماری در بدن باشد. اگر شما دچار تبهای مکرر، عفونتهای مداوم، ضعف ایمنی یا خستگیهای غیرعادی هستید، پزشک ممکن است آزمایش گلبولهای سفید خون (WBC) را برای شما تجویز کند. در این مقاله با محدوده نرمال گلبولهای سفید، دلایل افزایش یا کاهش آنها و نحوه تفسیر نتایج آزمایش آشنا میشویم.
آزمایش WBC چیست؟
آزمایش WBC یا شمارش گلبولهای سفید خون، تعداد کل سلولهای سفید را در یک میکرولیتر خون اندازهگیری میکند. این آزمایش یکی از بخشهای اصلی آزمایش CBC (شمارش کامل خون) است. پزشکان معمولاً از این تست برای بررسی سلامت عمومی و تشخیص بیماریها استفاده میکنند.
آزمایش گلبول های سفید خون دو جزء دارد. یکی مقدار کلی گلبولهای سفید در یک میلیلیتر خون و جزء دیگر شمارش جزء به جزء این سلولها چون گلبول سفید خود متشکل از پنج نوع مختلف است که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع معنی خاص خود را دارد. کلمه «diff» که در جلوی آزمایش خون CBC نوشته میشود درخواست برای شمارش همین انواع مختلف گلبول سفید است.
چرا آزمایش گلبول سفید خون انجام میشود؟
این آزمایش برای بررسی و حفظ سلامت بدن با سیستم ایمنی ضعیف کاربرد دارد. این آزمایش معمولاً در شرایط زیر درخواست میشود:
- تشخیص و پیگیری عفونتهای باکتریایی و ویروسی
- بررسی عملکرد سیستم ایمنی بدن
- کمک به تشخیص سرطان خون و بیماریهای مغز استخوان
- ارزیابی اثربخشی داروهایی مثل شیمیدرمانی یا داروهای سرکوبکننده ایمنی
- بررسی بیماریهای التهابی یا آلرژیک
وقتی بیمار می شوید، تعداد گلبول های سفید خون شما بالاتر از حد معمول است. این بدان دلیل است که بدن شما برای مقابله با عفونت تعداد بیشتری از این سلول ها را آزاد می کند. اما اگر بیماری خاصی مانند HIV یا سرطان دارید، تعداد گلبولهای سفید خون شما می تواند به سطح بسیار پایینی کاهش یابد. همچنین در صورت مصرف دارویی که سیستم ایمنی بدن را تضعیف می کند، مقادیر آزمایش گلبول های سفید شما می تواند افت کند. این موارد شامل داروهایی مانند شیمی درمانی است.
چه سلول هایی در آزمایش گلبول های سفید اندازه گیری میشود؟
گلبول های سفید در خون، سیستم لنفاوی و بافت ها وجود دارند که بخش مهمی از سیستم ایمنی را تشکیل می دهند. پنج نوع مختلف گلبول سفید با عملکردهای متفاوت در بدن وجود دارد: نوتروفیل ها، لنفوسیت ها، بازوفیل ها، ائوزینوفیل ها و مونوسیت ها هستند.
| نوع گلبول سفید | نقش اصلی | توضیح |
|---|---|---|
| نوتروفیلها | دفاع سریع در برابر میکروارگانیسمها | بیشترین درصد گلبولهای سفید را تشکیل میدهند و با بلعیدن عوامل بیماریزا (فاگوسیتوز) آنها را از بین میبرند. |
| بازوفیلها | ایجاد واکنشهای آلرژیک و التهابی | با ترشح هیستامین موجب التهاب میشوند و با ترشح هپارین از لخته شدن خون جلوگیری میکنند. |
| لنفوسیتهای B | تولید آنتیبادی | با ساخت آنتیبادی به شناسایی و نابودی عوامل بیماریزا کمک میکنند. |
| لنفوسیتهای T | کنترل پاسخ ایمنی | سلولهای آلوده به ویروس و سلولهای سرطانی را شناسایی و تخریب میکنند. |
| لنفوسیتهای NK | پاسخ سریع ایمنی | به سرعت به سلولهای آلوده و سرطانی حمله کرده و آنها را از بین میبرند. |
| مونوسیتها | تبدیل به سلولهای تخصصی | پس از چند روز در خون به ماکروفاژها و سلولهای دندریتیک تبدیل شده و در دفاع ایمنی نقشآفرینی میکنند. |
| ائوزینوفیلها | مقابله با آلرژی و عفونت | در واکنشهای آلرژیک و عفونتهای انگلی یا باکتریایی افزایش مییابند. |
محدوده نرمال گلبولهای سفید خون در گروههای سنی مختلف
تعداد گلبول های سفید در خون نسبتا پایدار است. با این وجود، ممکن است این تعداد بسته به آنچه در بدن اتفاق می افتد، به طور موقت افزایش یا کاهش یابد. به عنوان مثال، یک عفونت باکتریایی می تواند مغز استخوان را تحریک کند تا تعداد بیشتری نوتروفیل برای مقابله با عفونت تولید کند. در آلرژی ممکن است تعداد ائوزینوفیل ها افزایش یابد. تعداد لنفوسیت ها ممکن است در عفونت ویروسی افزایش پیدا کند. در برخی از بیماری ها، مانند سرطان خون، گلبول های سفید غیر طبیعی (بالغ یا نابالغ) ممکن است به سرعت تکثیر یافته و افزایش پیدا کنند.
بنابراین، تغییر هر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشاندهنده عفونت با میکروب، ویروس و یا حتی استرس باشد. فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین هم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون میشود. بارداری و زایمان هم این مقدار را افزایش میدهند.
مقدار طبیعی WBC بسته به سن افراد متفاوت است. جدول زیر نشاندهنده مقادیر نرمال در گروههای سنی مختلف است:
| گروه سنی | محدوده نرمال WBC (در هر میکرولیتر خون) |
|---|---|
| نوزادان | 9,000 تا 30,000 |
| کودکان زیر 2 سال | 6,200 تا 17,000 |
| کودکان بالای 2 سال | 5,000 تا 10,000 |
| بزرگسالان | 4,000 تا 11,000 |
چه زمانی باید آزمایش گلبول سفید خون بدهیم؟
پزشک معمولاً در شرایط زیر این آزمایش را تجویز میکند:
- تب، لرز یا عفونتهای مکرر
- ضعف سیستم ایمنی یا خستگی غیرمعمول
- تعریق شبانه یا کاهش وزن بیدلیل
- طولانی شدن بهبود زخمها
- پیگیری روند درمان سرطان یا مصرف داروهای خاص
درخواست رزرو نوبت رایگان
آزمایشهای مکمل با شمارش گلبولهای سفید خون
در کنار آزمایش گلبولهای سفید خون، پزشک ممکن است آزمایشها و تستهای دیگری را نیز تجویز کند تا علت تغییرات در تعداد WBC مشخص شود. این آزمایشها عبارتند از:
- شمارش افتراقی گلبولهای سفید (Differential WBC Count)
- میزان هر نوع گلبول سفید را مشخص میکند.
- به تشخیص نوع عفونت (ویروسی، باکتریایی یا قارچی) کمک میکند.
- شمارش کامل خون (CBC)
- شامل اندازهگیری تمام سلولهای اصلی خون از جمله گلبولهای سفید، قرمز و پلاکتها است.
- دید کلی از وضعیت خونی بیمار ارائه میدهد.
- تست نوتروفیل
- برای بررسی نوتروپنی انجام میشود (کمبود نوتروفیل).
- کاهش نوتروفیل میتواند احتمال ابتلا به عفونت را افزایش دهد.
- کشت باکتریایی و ویروسی
- نمونههایی از خون، ادرار، خلط یا مایع نخاعی برای تشخیص عامل بیماری به آزمایشگاه فرستاده میشود.
- در صورت تمایل، برای اطلاعات بیشتر میتوان به آزمایش کشت ادرار و مایع CSF مراجعه کرد.
- تستهای تصویربرداری
- شامل MRI یا CT scan برای شناسایی محل یا علت عفونت میباشد.
- بیوپسی
- در صورت احتمال بیماریهای خونی مانند سرطان خون، نمونهبرداری انجام میشود تا علت مقادیر غیرطبیعی WBC مشخص شود.
تفسیر نتایج آزمایش گلبول های سفید خون
نتایج آزمایش گلبول های سفید خون ممکن است بسته به سن، جنسیت، سابقه سلامتی، روشی که برای آزمایش استفاده می شود و موارد دیگر متفاوت باشد. نتایج آزمایش خون شما ممکن است به معنای مشکل دار بودن شما نباشد.
- نتایج تست بالاتر از حد طبیعی ممکن است به معنای ابتلا به عفونت یا بیماری باشد که بدن شما در حال مبارزه است.
- نتایج آزمایش پایین تر از حد طبیعی ممکن است به معنای عملکرد ضعیف سیستم ایمنی بدن شما باشد. این بدان معناست که حتی یک عفونت کوچک می تواند باعث مشکلات جدی برای شما شود.
-
افزایش تعداد گلبولهای سفید (لکوستوز)
بالا بودن WBC میتواند به دلایل زیر باشد:
- عفونتهای باکتریایی یا ویروسی
- التهاب یا آسیب بافتی
- استرس شدید یا ورزش سنگین
- آلرژیها و واکنشهای حساسیتی
- سرطان خون (لوسمی)
- اختلالات میلوپرولیفراتیو
- تروما یا جراحت
- جراحی
- تومورهای بدخیم
- اکلامپسی
- داروها (بخصوص کینین، آدرنالین)
- همولیز حاد
- خونریزی حاد
- بعد از عمل جراحی برداشتن طحال
- نکروز بافتی
- هیجان
- استرس
- ورزش
- حالت تهوع و استفراغ
-
کاهش تعداد گلبولهای سفید (لکوپنی)
کاهش WBC میتواند به دلیل مشکلات زیر باشد:
- عفونتهای ویروسی شدید
- اختلالات مغز استخوان
- کمبود ویتامین B12 یا اسید فولیک
- مصرف داروهای خاص (مثل شیمیدرمانی)
- بیماریهای خودایمنی
- عفونت های باکترالد
- هایپراسپلنیسم
- سرکوب شدن مغز استخوان (بعلت مسمومیت با فلزات سنگین، اشعه های یونیزان، برخی داروها از جمله باربیتورات ها، برخی آنتی بیوتیک ها، آنتی هیستامین ها، داروهای ضدصرع، داروهای ضد تیروئید، شیمی درمانی سرطان خون، داروهای قلبی-عروقی، دیورتیک ها، داروهای ضد درد و ضد التهاب)
- اختلالات اولیه مغز استخوان از جمله لوسمی (سرطان خون)
- آنمی های پرنیشوز و آپلاستیک
- سندروم چدیاک – هیگاشی
آزمایش گلبول های سفید خون چگونه انجام می شود؟
آزمایش گلبولهای سفید خون با نمونه خون انجام میشود. در بزرگسالان و کودکان، خون معمولاً از طریق سوزن از رگ بازو یا دست گرفته میشود.
در نوزادان، به دلیل رگهای کوچک، معمولاً چند قطره خون از پاشنه پای نوزاد جمعآوری میشود. این نمونه سپس برای شمارش و بررسی انواع گلبولهای سفید به آزمایشگاه فرستاده میشود.
آیا انجام آزمایش گلبولهای سفید خون خطر دارد؟
انجام آزمایش گلبولهای سفید خون معمولاً ایمن و کمخطر است. با این حال، مانند هر نمونهگیری خون، ممکن است موارد زیر رخ دهد:
- درد یا سوزش جزئی هنگام ورود سوزن
- کبودی یا خونریزی مختصر در محل خونگیری
- احساس سبکی سر یا سرگیجه کوتاهمدت در برخی افراد
- احتمال بسیار کم عفونت در محل سوراخ شدن پوست
با رعایت نکات بهداشتی و فشار دادن محل خونگیری پس از نمونهگیری، بیشتر این عوارض به حداقل میرسند.
نکات مهم قبل از انجام آزمایش گلبولهای سفید خون
- اطلاعرسانی درباره داروها و مکملها: تمام داروها، گیاهان دارویی، ویتامینها و مکملهای مصرفی خود را به پزشک یا آزمایشگاه اطلاع دهید، حتی داروهای بدون نسخه.
- مشورت درباره داروهای خاص: برخی داروها میتوانند نتایج آزمایش WBC را تغییر دهند، بنابراین قبل از آزمایش در مورد مصرف داروها با ارائهدهنده خدمات بهداشتی مشورت کنید.
- وضعیت غذایی و مصرف مایعات: معمولاً میتوان قبل از آزمایش غذا خورد و دارو مصرف کرد، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
- آمادگی برای نمونهگیری در منزل: در صورت تمایل، آزمایشگاههای معتبر مانند آنی آزما، امکان انجام آزمایش WBC در منزل با پذیرش اینترنتی را فراهم میکنند.
- اطلاع درباره بیماریها و درمانهای اخیر: هر بیماری یا درمانی که اخیراً داشتهاید میتواند بر نتایج تأثیر بگذارد، بنابراین پزشک خود را مطلع کنید.
- زمان انجام آزمایش: بعضی شرایط، مثل دوره عفونت فعال یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی، میتواند بر نتایج تاثیر بگذارد؛ پزشک زمان مناسب آزمایش را مشخص میکند.
- استراحت قبل از خونگیری: استرس و فعالیت شدید میتواند موقتاً تعداد گلبولهای سفید را تغییر دهد، بنابراین قبل از آزمایش بهتر است کمی استراحت کنید.
سوالات متداول
آیا برای آزمایش گلبول سفید باید ناشتا باشم؟
خیر، معمولاً نیازی به ناشتایی نیست. فقط اگر پزشک آزمایشهای دیگری همراه WBC تجویز کند، ممکن است نیاز به ناشتا بودن باشد.
آزمایش WBC برای چه بیماریهایی لازم است؟
این آزمایش برای تشخیص عفونتها، ضعف ایمنی، سرطان خون و بررسی اثر داروها کاربرد دارد.
هزینه آزمایش گلبول های سفید چقدر است؟
هزینه بسته به نوع آزمایشگاه یا خدمات خونگیری در منزل متفاوت است، اما به طور کلی جزو آزمایشهای ارزان محسوب میشود.
آیا استرس و ورزش روی WBC تأثیر میگذارد؟
بله، فعالیت بدنی شدید یا استرس روانی ممکن است به طور موقت باعث افزایش WBC شود.
جمع بندی
تا به اینجا دریافتید که گلبولهای سفید خون (WBC) بخش مهمی از سیستم ایمنی بدن هستند و وظیفه اصلی آنها مبارزه با عفونتها، ویروسها و عوامل بیماریزا است. تغییرات در تعداد این سلولها میتواند نشانه عفونت، اختلال ایمنی، اثر دارو یا بیماریهای خونی باشد.
بنابراین با آزمایش WBC میتوان وضعیت سلامت بدن را بررسی کرد. در صورت تمایل، امکان انجام این آزمایش و چکاپ کامل در منزل از طریق خدمات آنلاین آنی آزما فراهم است. کافیست درخواست خود را در سایت ثبت کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند.
