آزمایش خون بارداری (تست بتا)

از زمان شروع بارداری، لازم است مادران تحت مراقبت های لازم باشند چرا که سلامتی مادر و نوزاد به یکدیگر وابسته هستند. هر گونه بیماری و مشکل که برای مادر بروز نماید، می تواند برای نوزاد خطر ساز بوده و حتی متاسفانه منجر به مرگ او شود. یکی از تست های لازم در زمان بارداری، آزمایش خون است و در این میان، انجام آزمایش چکاپ بارداری نیز اهمیت زیادی در بررسی سلامت مادر و جنین دارد. خانم ها حتی برای اطمینان از بارداری باید آزمایش خون بارداری انجام دهند. در دوران حاملگی آزمایش خون حقایق زیادی را برای پزشک مربوطه آشکار می کند حتی جالب است بدانید که تعیین وضعیت سلامت نوزاد از نظر ابتلا به برخی از بیماری هیا ژنتیکی نیز با آزمایش خون از مادر امکان پذیر است. از آنجایی که آگاهی از این دسته آزمایشات و زمان انجام هر کدام برای مادران اهمیت دارد، متخصصین ما در آزمایشگاه شبانه روزی آنی آزما مطالب لازم در در این زمینه را در این مقاله در اختیار شما قرار می دهند.

انواع آزمایش تشخیص بارداری

برای تشخیص بارداری، از دو نوع آزمایش اصلی استفاده می‌شود: آزمایش کیفی و آزمایش کمی. هرکدام از این آزمایش‌ها کارکرد متفاوتی دارند و در موقعیت‌های خاصی توسط پزشک توصیه می‌شوند. آشنایی با تفاوت این دو روش می‌تواند به درک بهتر نتایج و انتخاب گزینه مناسب کمک کند.

• آزمایش تشخیص بارداری کیفی

در این روش، تنها مشخص می‌شود که فرد باردار است یا نه. آزمایش کیفی معمولاً با نمونه ادرار یا خون انجام می‌شود. تست‌های خانگی بارداری که با عنوان «بیبی چک» شناخته می‌شوند نیز بر همین اساس کار می‌کنند. این تست‌ها وجود هورمون HCG را در بدن شناسایی می‌کنند اما دقت آنها نسبت به روش‌های آزمایشگاهی پایین‌تر است. همچنین باید توجه داشت که برای دریافت نتیجه دقیق، بهتر است این آزمایش حداقل ۷ روز پس از تأخیر قاعدگی انجام شود، چرا که زودتر از آن ممکن است نتیجه منفی کاذب بدهد.

• آزمایش تشخیص بارداری کمی

در این روش، مقدار دقیق هورمون HCG در خون اندازه‌گیری می‌شود. آزمایش کمی بارداری امکان تخمین تقریبی سن بارداری را فراهم می‌کند و در کنار سونوگرافی به پزشک کمک می‌کند تا وضعیت جنین را بهتر ارزیابی کند. این روش در مواردی مانند احتمال بارداری خارج از رحم، بارداری پرخطر یا بررسی سقط نیز کاربرد دارد.

زمان دریافت جواب آزمایش بارداری

پزشک شما ممکن است بین 11 تا 14 روز بعد از تخمک گذاری، انجام آزمایش خون بارداری را جهت اطمینان از حاملگی توصیه کند. برای این کار، سرپرست آزمایشگاه از سیاهرگ بازوی شما خون می گیرد و نمونه خون شما را برای بررسی به آزمایشگاه می فرستد. دریافت نتایج نهایی آزمایش معمولا بین چند ساعت (برای درخواست های فوری) تا چند روز (معمولا دو تا سه روز) متغیر است. بنابراین اینکه جواب آزمایش بارداری چقدر طول می کشد بستگی به روند کاری آزمایشگاه و نوع درخواست شما دارد.

آزمایش بتا یا تست بارداری چیست و چه کاربردی دارد؟

آزمایش بتا یا همان آزمایش خون بارداری یکی از آزمایش های معمولی می باشد که همه ما کم و بیش با آن آشنا هستیم. این آزمایش برای بررسی باردار بودن خانم ها استفاده می شود. علاوه بر تشخیص بارداری، از آزمایش بتا برای بررسی حاملگی خارج رحمی، نظارت بر بارداری هایی که امکان سقط دارند، بررسی حاملگی افراد قبل از شروع یک دوره درمانی یا دارویی خاص و همچنین برای غربالگری های جنینی در دوران بارداری استفاده می شود.

آزمایش بتا دارای نام های مختلفی است که از معروف ترین آنها می توان به آزمایش بارداری، آزمایش بتا تیتر، آزمایش خون بتا و آزمایش ادرار بتا، تست حاملگی و آزمایش HCG اشاره کرد.

زمانی که شما علائم بارداری را در خود احساس کردید و یا اینکه از دوره پریود شما حدود چند روز گذشته و شما به اصطلاح تاخیر دارید، و یا اینکه در مواردی که پزشک به حاملگی خارج رحمی شک دارد و همچنین قبل از شروع دوره درمانی خاص باید از آزمایش بتا به صورت ادراری و آزمایش خون بارداری استفاده نمایید.

نمونه هایی که می توان از آنها آزمایش بارداری را انجام داد، نمونه ادرار و در صورت امکان ادرار صبحگاهی و همچنین نمونه خون می باشد. در بسیاری از موارد افراد می توانند از داروخانه ها کیت های ادراری (بیبی چک Baby Check) این آزمایش را تهیه نمایند اما برای جواب های دقیق تر، بهتر است آزمایش بتا از نمونه خون انجام شود.

آزمایش بارداری در منزل از نمونه ادرار اگرچه برای فرد راحت تر است، اما دارای نتایج منفی و مثبت کاذب زیادی است و اغلب نتایج بارداری مثبت و منفی در این آزمایش صحیح نیست و نمی توان به طور کامل به این نوع آزمایشات اعتماد کرد.

برای اطمینان کامل از بارداری یا عدم بارداری خود، بهتر است به آزمایشگاه مراجعه کرده و آزمایش بتا تیتر بدهید تا میزان دقیق HCG خون شما تعیین گردد. با ارائه این توضیحات کلی، در مورد آزمایش بتا، به بررسی جزئی تر این آزمایش می پردازیم.

آزمایش بتا چیست؟

آزمایش بتا یا تست بتا، آزمایشی می باشد که برای سنجش میزان BHCG در خون و ادرار فرد استفاده می شود. در طی بارداری، میزان BHCG موجود در بدن به طور محسوسی افزایش می یابد که از سنجش آن برای بررسی بارداری و موارد دیگر استفاده می شود. در طول بارداری، سلول هایی که در تشکیل جفت نقش دارند باعث تولید HCG یا گنادوتروپین  جفتی انسان (Human Chorionic Gonadotropin) می شوند. در نتیجه اندازه گیری این هورمون می تواند بیانگر وضعیت بارداری افراد باشد.

آزمایش بتا در صورتی که توسط پزشک درخواست شود، می تواند با عناوین دیگری مثل آزمایش BHCG، آزمایش بتا تیتر، تیتر HCG خون و تیتر سریالی بتا درخواست شود.

همچنین برای انجام آزمایش بتا از ادرار، نوارهایی تعبیه شده است با استفاده از ادرار، مثبت یا منفی بودن تست بارداری را مشخص می کند. هنگام استفاده از این نوارها باید در نظر داشته باشید که عوامل مختلفی می توانند در جواب نهایی تست تاثیر بگذارند. مواردی مثل بی آبی یا نوشیدن آب زیاد و همچنین زمانی از روز که شما ادرار خود را آزمایش می کنید، می توانند باعث ایجاد جواب های غلط در آزمایش شما شوند.

اما آزمایش بتا از خون دارای نتایج دقیق تر و قابل اعتمادی است که مقادیر بسیار پایین بتا را نیز در سرم فرد مورد ارزیابی قرار می دهد.

آزمایش بتا برای اولین بار حدود 11 روز پس از تشکیل جفت در خون قابل اندازه گیری می باشد. میزان بتا در طول هر 48 تا 72 ساعت، دو برابر می شود. در حدود8 تا 11 هفته پس از تشکیل جفت، مقدار HCG به بیشترین مقدار سرمی خود می رسد. پس از این دوره، مقدار بتا در خون کاهش یافته و تا پایان بارداری روند نزولی خود را ادامه می دهد.

موارد استفاده از آزمایش بتا

از آزمایش بتا برای بررسی موارد زیر استفاده می شود:

• تایید بارداری
• تعیین سن تقریبی جنین به هفته
• تشخیص بارداری های غیر طبیعی مثل بارداری خارج رحمی
• بررسی احتمال وجود سقط جنین
• بررسی غربالگری جنین از نظر بیماری های ژنتیکی مثل سندروم داون و …

همچنین از آزمایش بتا گاها برای بررسی بارداری افراد قبل از شروع درمان های خاص دارویی یا استفاده از عکس برداری رادیویی استفاده می شود. زیرا برخی داروها و همچنین تابش اشعه ایکس می تواند برای سلامت جنین و مادر خطرناک باشد و باعث ایجاد ناهنجاری های جنینی می شوند.

زمانی که بارداری افراد به وسیله این آزمایش تایید شد، پزشک فرد باید اولویت اول را حفظ سلامت جنین بگذارد و از استفاده از داروها و روش های درمانی که بر سلامت مادر و بچه اش تاثیر می گذارد، خودداری نماید.

در کنار آزمایش بتا، انجام آزمایش چکاپ نیز به پزشک در ارزیابی دقیق‌تر وضعیت سلامت عمومی مادر کمک می‌کند.

آیا از آزمایش بتا فقط برای تشخیص بارداری افراد استفاده می شود؟

از آزمایش بتا علاوه بر تشخیص بارداری، به عنوان تومور مارکر نیز استفاده می شود. به این معنی که در برخی موارد سرطانی نیز میزان HCG خون به صورت جزئی افزایش می یابد. پس از این آزمایش برای ارزیابی وجود یا عدم وجود تومور و همچنین بررسی روند درمان آن استفاده می گردد.

سرطان هایی که می توانند باعث افزایش سطح HCG خون شوند:

• سرطان رحم یا کوریوکارسینوما
• سرطان ریه
• سرطان پستان
• سرطان تخمدان ها

برخی بیماری های غیر سرطانی مثل سیروز،اولسرها و بیماری روده التهابی (IBD) می توانند باعث افزایش میزان HCG خون شوند. پزشک شما از آزمایش بتا به همراه سایر تست های آزمایشگاهی دیگر برای بررسی علت وجود برخی علائم خاص و بیماری های احتمالی، استفاده می کند.

آزمایش بتا چگونه انجام می شود؟

همان طور که گفته شد، آزمایش بتا یا تست بارداری، به دو صورت قابل انجام است:

• تست اداری بتا
• تست خونی بتا

در تست ادراری بتا، شما از نمونه ادرار خود برای سنجش کیفی و مثبت یا منفی بودن آزمایش بارداری خود استفاده می نمایید. برای انجام این تست بهتر است از نمونه صبحگاهی ادرار خود برای استفاده نمایید. قسمت مشخص شده بر روی نوار را به مدت چند ثانیه در ظرف حاوی ادرار قرار داده و سپس منتظر بمانید. پس از گذشت مدت کوتاهی در صورت ایجاد دو خط در مقابل قسمت کنترل و تست، جواب آزمایش بتا شما به احتمال زیاد مثبت است، در غیر این صورت، این جواب منفی خواهد بود.

برای انجام تست خونی بتا، شما باید توسط آزمایشگاه پذیرش شوید. برای انجام پذیرش و نمونه گیری آنلاین، شما می توانید به سایت آنی آزما مراجعه کرده و در کوتاه ترین زمان ممکن جواب آزمایش خود را دریافت نمایید. پس از انجام خون گیری و جداسازی سرم، نمونه خون شما به صورت کمی و توسط کیت ها و دستگاه های آزمایشگاهی پیشرفته، مورد آزمایش قرار می گیرد.

تفسیر نتایج آزمایش خون بارداری چگونه است؟

جواب آزمایش شما بسته به روش مورد استفاده دارای رنج نرمال متفاوتی می تواند باشد. به صورت کلی جواب ها به صورت mIU/ml بیان می شوند و نتایج پایین تر از 10 بیانگر عدم بارداری در خانم می باشد. در صورتی که جواب آزمایش شما در رنج نرمال و مورد انتظار نباشد، عوامل مختلفی هستند که می توانند باعث بروز این حالت شوند که پزشک آن را تشخیص می دهد.

مقادیر پایین تر از حد مورد انتظار در آزمایش بتا می تواند بیانگر:

• اشتباه در محاسبه هفته های بارداری
• احتمال سقط جنین یا موارد این چنینی
• بارداری خارج رحمی

همچنین مقادیر بالاتر از حد مورد انتظار این آزمایش نیز در موارد زیر اتفاق می افتد:

• اشتباه در محاسبه هفته های بارداری
• بارداری قطبی یا بارداری که در آن به جای تشکیل جنین در داخل رحم، یک توده بافتی در رحم ایجاد می شود.
• بارداری دوقلویی یا چند قلویی

آیا تست خونی آزمایش بتا همیشه دقیق می باشد؟

هیچ آزمایشی همیشه صد در صد درست نیست. در برخی موارد، آزمایش بتا شما می تواند دارای نتایج مثبت کاذب و منفی کاذب نیز باشد. برای تعیین این مورد، پزشک متخصص شما باید با توجه به علائم بالینی و همچنین استفاده از سونوگرافی و تست های دیگر، این گونه موارد را تشخیص دهد.

برخی داروها نیز هستند که با تاثیر بر میزان HCG خون، باعث ایجاد جواب های نادرست در آزمایش شما می شوند. از جمله این داروها می توان به داروهای باروری و افزایش قدرت جنسی اشاره کرد که دارای HCG می باشند.

همچنین مصرف ماریجوانا نیز می تواند باعث افزایش میزان HCG خون شود.

در صورتی که جواب آزمایش شما مثبت باشد، اما علائم بارداری در فرد تایید نشود، پزشک باید برخی آزمایشات مربوط به تومور مارکر رحم و تخمدان ها را درخواست نماید تا احتمال وجود سرطان نیز بررسی شود.

• نتایج مثبت کاذب در آزمایش بتا

نتایج مثبت کاذب در آزمایش بتا زمانی ایجاد می شوند که فرد علی رغم اینکه باردار نمی باشد، اما همچنان جواب تست بتا او مثبت می شود. برخی خطاهای آزمایشگاهی و همچنین وجود برخی آنتی بادی های مداخله گر، می توانند باعث ایجاد نتایج مثبت کاذب در تست فرد شود. اگر به جواب آزمایش خود شک دارید، می توانید از روش های دیگر بررسی میزان HCG استفاده نمایید.

• نتایج منفی کاذب آزمایش بتا

آزمایش بتا همچنین در برخی موارد نیز می تواند به صورت اشتباه جواب منفی داشته باشد، در حالی که مقدار HCG در خون یا ادرار شما بسیار بالاتر می باشد. در برخی موارد که خانم قبل از گذشت دوران 11 روزه و زودتر از موعد تولید هورمون بتا، آزمایش بتا خود را می دهد، نتایج تست می توانند به صورت کاذب منفی باشند. به دلیل اینکه میزان این هورمون در عرض دو یا سه روز به میزان زیادی تغییر و افزایش می یابد، برای حصول اطمینان بیشتر در مورد نتایج  منفی، بهتر است این آزمایش را دو تا سه روز دیگر نیز تکرار نمایید.

در صورت وجود هر نتیجه ای در آزمایش بتا خود، حتما با پزشک مشورت نمایید:

نتایج غیر نرمال در این آزمایش، همواره بیانگر وجود احتمال مشکل در جنین یا مادر نیست. انجام تست های تکمیلی تر از جمله انجام سونوگرافی در 12 هفته ابتدایی، می تواند نتایج بهتر و دقیق تری از سلامت جنین را به نسبت آزمایش بتا در اختیار پزشک و بیمار قرار دهد. در هر صورت برای تشخیص وجود یا عدم وجود مشکل، شما باید به پزشک متخصص خود مراجعه نمایید.

آزمایش خون بارداری در منزل با آنی‌آزما

آزمایش خون بارداری در منزل با آنی‌آزما راهی سریع، دقیق و بی‌دردسر برای تأیید بارداری و پایش سلامت مادر است. این خدمت با نمونه‌گیری در محل و تفسیر تخصصی نتایج، نیاز به مراجعه حضوری به آزمایشگاه را حذف می‌کند. آنی‌آزما با تیم حرفه‌ای و تجهیزات ایمن، آرامش و اطمینان را به تجربه مادران باردار اضافه می‌کند.

مزایای آزمایش خون بارداری در منزل:

• انجام تست بدون نیاز به مراجعه حضوری
• پاسخ‌دهی سریع و آنلاین از طریق پنل کاربری
• حفظ حریم خصوصی و کاهش استرس در زمان انتظار
• نمونه‌گیری در منزل توسط کادر آموزش‌دیده و مجرب
• تفسیر تخصصی نتایج توسط پزشکان آنی‌آزما

برای انجام آزمایش در منزل، از جمله آزمایش بتا، می‌توانید بدون نیاز به مراجعه حضوری به آزمایشگاه، از خدمات تخصصی آنی‌آزما بهره‌مند شوید.

سوالات متداول