آیا ایدز از طریق بزاق دهان منتقل میشود؟

HIV چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

اچ‌آی‌وی ویروس نقص ایمنی انسانی است که سلول‌های چهار دی را هدف قرار داده و سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند. انتقال نیازمند ورود مستقیم ویروس به خون یا مخاط آسیب‌دیده است. درمان با داروهای ضد رتروویروس بار ویروسی را به سطح غیرقابل تشخیص می‌رساند و انتقال را عملاً متوقف می‌کند. تشخیص زودهنگام و رعایت پروتکل‌های پزشکی کلید مدیریت بیماری است.

 تفاوت HIV و AIDS

اچ‌آی‌وی عفونت ویروسی است که ممکن است سال‌ها بدون علامت بماند. ایدز مرحله نهایی بیماری است که در آن تعداد سلول‌های چهار دی به کمتر از ۲۰۰ در میلی‌متر مکعب می‌رسد و عفونت‌های فرصت‌طلب ظاهر می‌شوند. اچ‌آی‌وی با درمان کنترل می‌شود اما ایدز بدون مداخله پزشکی منجر به عوارض شدید می‌گردد.

ویروس از چه مایعاتی منتقل می‌شود

اچ‌آی‌وی از خون، مایع منی، ترشحات واژینال، ترشحات رکتال و شیر مادر منتقل می‌شود. این مایعات باید با مخاط آسیب‌دیده یا خون تماس یابند. بزاق، عرق، اشک، ادرار و مدفوع به تنهایی قادر به انتقال نیستند مگر اینکه با خون آلوده مخلوط شوند.

راه های انتقال ایدز

راه های انتقال ایدز محدود به چهار مسیر اصلی است که آگاهی از آن‌ها پیشگیری را ممکن می‌سازد. انتقال جنسی، خونی، سرنگ مشترک و مادر به کودک مهم‌ترین موارد هستند. درک دقیق این مسیرها به کاهش ابتلا کمک شایانی می‌کند.

انتقال از طریق رابطه جنسی محافظت‌نشده

رابطه بدون کاندوم اصلی‌ترین مسیر است. رابطه مقعدی به دلیل نازکی مخاط خطر بالاتری دارد. وجود زخم یا بیماری مقاربتی همزمان احتمال انتقال را افزایش می‌دهد.

انتقال از طریق خون آلوده

انتقال از طریق خون آلوده قبل از غربالگری شایع بود اما اکنون با تست‌های دقیق نادر است. تماس خون آلوده با زخم باز خطر دارد ولی پوست سالم مانع عبور ویروس است.

انتقال از طریق سرنگ مشترک

سرنگ مشترک در میان مصرف‌کنندگان مواد تزریقی خطر بسیار بالایی ایجاد می‌کند. خون باقی‌مانده ویروس را مستقیم وارد جریان خون می‌کند. برنامه‌های تعویض سرنگ این خطر را به شکل قابل توجهی کاهش داده است.

انتقال از مادر به کودک

انتقال از مادر به کودک در بارداری، زایمان یا شیردهی رخ می‌دهد. درمان دارویی، سزارین و اجتناب از شیردهی نرخ انتقال را به کمتر از ۵ درصد می‌رساند. تست زودهنگام مادر ضرروی است.

آیا HIV از طریق بزاق منتقل می‌شود؟

خیر. مطالعات گسترده نشان می‌دهد بزاق به تنهایی اچ‌آی‌وی را منتقل نمی‌کند. غلظت ویروس در بزاق بسیار پایین است و عوامل مهاری طبیعی مانع فعالیت آن می‌شوند. موارد انتقال از این مسیر تقریباً ثبت نشده است.

آیا ویروس HIV در بزاق وجود دارد؟

ویروس ممکن است در بزاق قابل تشخیص باشد ولی مقدار آن ناچیز و اغلب غیرفعال است. بزاق سلول‌های ویروسی را رقیق و تخریب می‌کند. تنها با حضور خون قابل توجه احتمال حضور ذرات عفونی افزایش می‌یابد.

چرا احتمال انتقال از بزاق کم است؟

بزاق کم‌تونسیته است و ویروس را سریع غیرفعال می‌کند. حجم تماس در شرایط عادی ناکافی است و ویروس خارج از بدن دوام نمی‌آورد. شواهد اپیدمیولوژیک تأیید می‌کنند انتقال از بزاق عملاً رخ نمی‌دهد.

نقش آنزیم‌های بزاق (SLPI)

مهارکننده پروتئاز ترشحی لکوسیت پروتئین کلیدی بزاق است که فعالیت اچ‌آی‌وی را بیش از ۹۰ درصد مهار می‌کند. این آنزیم اتصال ویروس به سلول‌های هدف را جلوگیری کرده و دلیل اصلی ایمنی بزاق محسوب می‌شود. غلظت طبیعی آن در بزاق کافی برای محافظت است.

انتقال HIV از طریق رابطه دهانی (اورال سکس)

رابطه دهانی خطر پایینی دارد اما صفر نیست. ویروس از مایعات تناسلی به مخاط دهان منتقل می‌شود.

میزان ریسک انتقال

ریسک در هر بار تماس کمتر از ۰٫۰۵ درصد است. موارد ثبت‌شده بسیار محدود هستند و اغلب با عوامل تشدیدکننده همراه بوده‌اند.

چه عواملی خطر را افزایش می‌دهد (زخم، خونریزی)

زخم دهان، خونریزی لثه، التهاب و وجود بیماری مقاربتی همزمان خطر را بالا می‌برند. انزال در دهان در حضور خون احتمال را افزایش می‌دهد.

مقایسه با رابطه واژینال و مقعدی

رابطه مقعدی دریافت‌کننده حدود ۱٫۴ درصد و واژینال دریافت‌کننده حدود ۰٫۰۸ درصد خطر دارد. رابطه دهانی بسیار پایین‌تر است زیرا بزاق عوامل محافظ دارد.

در چه شرایطی بزاق می‌تواند HIV را منتقل کند؟

تنها در شرایط نادر که بزاق با حجم بالای خون آلوده مخلوط شود و وارد زخم باز گردد. این حالت خارج از تماس‌های معمولی است.

وجود زخم در دهان خونریزی لثه

زخم‌های باز یا خونریزی لثه ورود ویروس را تسهیل می‌کند اما بزاق همچنان مهارکننده است. حجم خون باید قابل توجه باشد.

تماس با خون آلوده

تماس بزاق با خون آلوده در حجم بالا و ورود به جریان خون تنها سناریوی ممکن است. گزارش‌های چنین مواردی بسیار محدود هستند.

راه‌هایی که HIV منتقل نمی‌شود

راه هایی که اچ‌آی‌وی منتقل نمی‌شود شامل تماس‌های روزمره است. بزاق در شرایط عادی ایمن است و ویروس از مسیرهای معمولی عبور نمی‌کند. درک این موضوع به کاهش ترس و انگ اجتماعی کمک می‌کند.

چه عواملی خطر انتقال HIV را افزایش می‌دهند؟

عواملی که خطر انتقال اچ‌آی‌وی را افزایش می‌دهند شامل رفتارها و شرایط بیولوژیک هستند. روابط پرخطر و زخم‌های مخاطی از مهم‌ترین موارد به شمار می‌روند. راه های انتقال ایدز در حضور این عوامل به شکل قابل توجهی تسهیل می‌شود.

روابط جنسی پرخطر

تعداد شرکای زیاد و عدم استفاده از کاندوم خطر را بالا می‌برند.

زخم‌های مخاطی

زخم‌ها ورود ویروس را آسان می‌کنند.

بیماری‌های مقاربتی همزمان

بیماری‌های مقاربتی التهاب ایجاد کرده و جذب اچ‌آی‌وی را افزایش می‌دهند.

چگونه از انتقال HIV پیشگیری کنیم؟

در ادامه به بررسی موارد مهم در پیشگیری اچ ای وی می‌پردازیم.

استفاده از کاندوم

استفاده صحیح و مداوم از کاندوم لاتکس یا پلی‌اورتان در هر رابطه جنسی خطر انتقال اچ‌آی‌وی را بیش از ۹۰ درصد کاهش می‌دهد. کاندوم باید از ابتدا تا انتهای رابطه استفاده شود و از آسیب‌دیدگی آن جلوگیری گردد. در روابط مقعدی و واژینال این روش یکی از مؤثرترین راه‌های پیشگیری است. روان‌کننده‌های سازگار با کاندوم باید انتخاب شوند تا احتمال پاره شدن کاهش یابد.

تست منظم

تست اچ‌آی‌وی هر سه تا شش ماه برای افراد با روابط جنسی فعال یا پرخطر ضروری است. تست‌های سریع و آزمایشگاهی امکان تشخیص زودهنگام را فراهم می‌کنند. دانستن وضعیت اچ‌آی‌وی خود و شریک جنسی اجازه تصمیم‌گیری آگاهانه می‌دهد و شروع سریع درمان را ممکن می‌سازد. غربالگری روتین در مراکز بهداشت نقش کلیدی در کنترل شیوع دارد.

رعایت بهداشت جنسی

رعایت بهداشت جنسی شامل درمان سریع بیماری‌های مقاربتی، اجتناب از رابطه تحت تأثیر الکل و مواد مخدر، و استفاده از داروی پیشگیری قبل از مواجهه برای افراد پرخطر است. داروی پیشگیری بعد از مواجهه پس از تماس احتمالی در ظرف ۷۲ ساعت مؤثر است. آموزش مداوم، مشاوره و کاهش تعداد شرکای جنسی خطر کلی را پایین می‌آورد.

نتیجه گیری

باید بدانید که غلظت ویروس HIV در بزاق دهان بسیار کم است. از این جهت ریسک ابتلا از طریق رابطه دهانی با فرد مبتلا، کاهش می یابد. اما در شرایطی که رابطه دهانی منجر به خونریزی لثه شود، می تواند ویروس HIV را منتشر کند.

برای اطلاعات بیشتر در این زمینه، می توانید با کارشناسان آنی آزما در ارتباط باشید. آنی آزما، پلتفرمی معتبر در زمینه انجام آزمایشات پزشکی است. اگر قصد دارید علاوه بر آزمایش HIV، آزمایش HPV در منزل را نیز انجام دهید می توایند با آنی آزما تماس بگیرید.

سوالات متداول