rbc در آزمایش ادرار به چه معناست؟

گلبول های قرمز یا (Red Blood Cell) RBC اصلی ترین سلول های تشکیل دهنده خون هستند. به حضور rbc در ادرار هماچوری می گویند. گلبول های قرمز به طور نرمال در ادرار یافت نمی شوند. اما برخی علل فیزیولوژیک یا پاتولوژیک می توانند سبب وارد شدن سلول های خونی به ادرار شوند. وجود سلول های خونی نظیر RBC و WBC در ادرار نرمال نیست. پس هرگونه حضور این سلول ها در آزمایش ادرار نیاز به بررسی دارد. در ادامه به بررسی انواع هماچوری و دلایل بروز آن می پردازیم.

آزمایش شمارش گلبول یا rbc چیست؟

گلبول های قرمز یک نوع سلول خونی هستند که به وسیله مغز استخوان تولید می شوند. درون این سلول ها ماده ای به نام هموگلوبین وجود دارد که حامل اکسیژن است. این اکسیژن توسط گلبول های قرمز از ریه ها گرفته می شود و به تمامی قسمت های بدن می رسد. معمولا در آزمایش کامل سلول های خون یا CBC، rbc نیز گنجانده شده است.

اما آیا می دانید که اهمیت rbc چیست؟ در پاسخ به این سوال می توانیم به شما بگوییم که این آزمایش می تواند، بیماری هایی هم چون کم خونی، لوسمی، سوء تغذیه و … را تشخیص دهد. برای سنجش میزان نرمال rbc باید دقت داشته باشید که اغلب زنان نسبت به مردان دارای گلبول های قرمز کمتری هستند. علاوه بر آن عواملی مانند بالا رفتن سن و تغذیه نیز روی این سلول ها و تعداد آن ها تاثیر گذار است.

بررسی علت rbc در آزمایش ادرار

همانطور که گفته شد حضور rbc در آزمایش ادرار می تواند به علت مسائل نرمال (فیزیولوژیک) و همچنین بیماری های مختلف باشد. در صورت وجود rbc در ادرار ابتدا باید علل فیزیولوژیک رد شوند. از علل فیزیولوژیک هماچوری می توان به دوره های قاعدگی و ورزش سنگین اشاره کرد. بنابراین بهتر است، انجام آزمایش rbc به بعد از دوره ی قاعدگی موکول شود. در ادامه به بررسی علل پاتولوژیک هماچوری می پردازیم.

علل پاتولوژیک وجود rbc در آزمایش ادرار

بیماری های حاد و مزمن می توانند باعث دیده شدن rbc در آزمایش ادرار شوند. بیماری های حاد، اورژانس محسوب می شوند و باید به سرعت درمان شوند. از علل حاد هماچوری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• عفونت ها

عفونت مجاری ادراری، مثانه، کلیه و پروستات می تواند باعث بروز هماچوری شود. عفونت می تواند باعث ایجاد زخم و حساسیت شود که در نهایت منجر به خونریزی در مجاری خواهد شد.

• فعالیت جنسی

رابطه جنسی می تواند باعث ایجاد خراش در مجاری ادراری شود. بهتر است 24 ساعت قبل از انجام آزمایش ادرار، فعالیت جنسی انجام نشود. در غیر این صورت نتایج آزمایش قابل اعتماد نخواهند بود.

• سنگ کلیه و مثانه

مواد معدنی موجود در ادرار می توانند به سنگ های کلیه و مثانه تبدیل شوند. این سنگ ها ساختار کریستالی دارند و باعث خراشیدگی دیوار مثانه و کلیه می شوند. این خراشیدگی ها می توانند منجر به خونریزی های گراس و میکروسکوپیک شوند. حضور سنگ ها در کلیه و مثانه دردناک نیست. اما اگر سنگ، وارد مجاری ادراری شود بسیار دردناک خواهد بود. برای بررسی سنگ کلیه، حضور rbc در آزمایش ادرار می تواند کمک کننده باشد.

علل مزمن حضور rbc در آزمایش ادرار

یکسری از بیماری ها و شرایط مزمن می توانند باعث هماچوری شوند. برای رفع هماچوری، این بیماری ها باید درمان یا کنترل شوند. در ادامه به بررسی دلایل مزمن وجود rbc در آزمایش ادرار می پردازیم.

• هموفیلی: هموفیلی یک بیماری انعقادی وراثتی است. در هموفیلی به علت عدم وجود فاکتور های انعقادی کوچک ترین خراش یا آسیبی به خونریزی شدید منجر می شود. همین موضوع می تواند باعث ایجاد خونریزی شود. مشکل این افراد با تزریق فاکتور های انعقادی برطرف می شود.

• کلیه پلی کیستیک: رشد کیست های متعدد در کلیه یکی از علل مهم وجود rbc در نمونه ادرار است. در صورت شک به بیماری کلیه پلی کیستیک می توان با سونوگرافی وجود این بیماری را بررسی کرد.

• گلبول های قرمز داسی شکل: یک بیماری وراثتی است که در آن گلبول های قرمز با شکل های غیرطبیعی تشکیل می شوند. شکل غیر طبیعی این سلول های خونی باعث خروج آن ها از گلومرول و ورودشان به ادرار می شود. این بیماری درمان دائمی ندارد. هماچوری این بیماران باید به صورت مداوم، پایش و بررسی شود.

• هپاتیت ویروسی: هپاتیت با تحت تاثیر قرار دادن کبد و سیستم تولید پروتئین می تواند باعث ایجاد هماچوری شود.

• سرطان مثانه و کلیه: مهم ترین بیماری که باعث رویت rbc در آزمایش ادرار می شود، سرطان کلیه و مثانه است. هماچوری شدید شک پزشکان را به سمت انواع بدخیمی ها خواهد برد. در صورت رد سایر علل باید وجود انواع سرطان ها رد شود.

مقادیر نرمال rbc در ادرار

آیا دارو ها می توانند باعث ایجاد هماچوری شوند؟

مصرف داروهایی نظیر آسپرین و آنتی بیوتیک ها می تواند باعث هماچوری شود. پیش از انجام آزمایش ادرار، پزشک را از مصرف این دارو ها مطلع کنید.

قدم بعدی پس از تشخیص هماچوری چیست؟

در صورت وجود rbc در آزمایش ادرار قدم بعدی تشخیص بیماری است. پزشک به دنبال نشانه های دیگری از آزمایشات می گردد. در صورت وجود wbc و باکتری در ادرار احتمالا دلیل هماچوری، عفونت است. پزشک برای تشخیص بیشتر می تواند آزمایش cbc و آزمایش basic metabolic panel درخواست کند.

با توجه به علائم بالینی و سابقه پزشکی ممکن است اقدامات تشخیصی بیشتری نیاز باشد. یکی از این اقدامات سیستوسکوپی است. در سیستوسکوپی یک دوربین کوچک از طریق مجاری ادراری وارد مثانه می شود. هدف از این کار بررسی کامل مجاری ادراری و مثانه از نظر وجود توده و سنگ است. برای بررسی انواع سرطان ها نیز می توان نمونه گیری (biopsy) انجام داد.

سخن نهایی

rbc در آزمایش ادرار از مواردی شایعی است که نیاز به بررسی دارد. حضور گلبول‌های قرمز در ادرار همیشه به معنای یک بیماری خطرناک نیست، اما نیازمند بررسی دقیق و به‌موقع توسط پزشک است. بسیاری از علل هماچوری با روش‌های ساده و درمان‌های غیرتهاجمی قابل کنترل هستند، به شرط آنکه آزمایش‌ها به‌درستی و در شرایط مناسب انجام شوند. اگر زمان کافی برای مراجعه حضوری به آزمایشگاه ندارید یا در شرایط خاصی قرار دارید، استفاده از خدمات نمونه‌گیری در منزل گزینه‌ای مطمئن و آسان برای شروع روند تشخیص و پیگیری خواهد بود.