چرا باید کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک را به موقع انجام دهد ؟

اهمیت تشخیص به موقع کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک

ثبت آزمایش

  • Date Format: YYYY slash MM slash DD

ویتامین ها، مهمترین ترکیبات برای تنظیم متابولیسم های بدن هستند.درست است ه این ترکیبات به عنوان متابولیت های ثانویه شناخته می شوند اما کمبود هر کدام از ان ها، عواقبی را به دنبال خواهد داشت برای مثال آیا می دانید کمبود ویتامین B12 چه مشکلاتی را به دنبال خواهد داشت؟ در کنار تمامی ترکیبات، عناصر معدنی نیز برای بدن بسیار لازم هستند. غشای سلولی، آنزیم ها، ترکیبات موجود در بدن و… همگی برای ساخته شدن به این عناصر نیاز دارند که جذب هر کدام از ان هاف شرایط خاص خود را می خواهد. برای مثال برای برای افزایش آهن در بدن، اسید فولیک ضروری است. در این مقاله اهمیت تشخیص به موقع کمبود اسید فولیک و ویتامین B12 را بررسی می کنیم.

کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک در صورتی که به موقع تشخیص داده نشوند، می توانند عوارض جدی و خطرناک برای فرد به همراه داشته باشند. ویتامین B12 و اسید فولیک دو ویتامین پیچیده B هستند که بدن برای عملکرد های مختلف و مهم به آن ها نیاز دارد. این ویتامین ها برای ساخت گلبول های قرمز خون، گلبولهای سفید خون، و همچنین برای ترمیم بافت ها و سلول ها و سنتز DNA مورد نیاز هستند.

ویتامین B12 همچنین برای عملکرد طبیعی سلول های عصبی مهم است. ویتامین B12 و اسید فولیک (همچنین به فولات یا ویتامین B9 نیز معروف است) مواد مغذی هستند که در بدن قابل تولید نیستند و باید توسط رژیم غذایی تأمین شوند. بدن سالم به طور معمول دارای ویتامین B12 کافی است که سه تا پنج سال عمر کند، اما مقدار قابل توجهی فولات را ذخیره نمی کند. کمبود ویتامین B12 و یا کمبود اسید فولیک نشان دهنده کمبود مزمن یک یا هر دو ویتامین است.

بیشتر بزرگسالان برای تأمین نیاز روزانه خود به اندازه کافی از غذاهای حاوی یا مکمل های این ویتامین ها استفاده می کنند.

اهمیت تشخیص به موقع کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک

افرادی که در معرض خطر کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک هستند، عبارتند از:

  • افراد بزرگسال
  • افراد مبتلا به بیماری روده که مانع از جذب کافی ویتامین ها می شوند
  • استفاده از مشروبات الکلی زیاد
  • گیاهخواران و کسانی که فقط غذایی گیاهی مصرف می کنند
  • زنان باردار که به مقدار بیشتری از این ویتامین ها نیاز دارند
  • افرادی که در طولانی مدت از برخی داروهای خاص استفاده می کنند

کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک و علائم و نشانه های مربوط به آنها می تواند ماه ها تا سال ها تداوم داشته باشد تا در بزرگسالی بروز یابد. نوزادان و کودکان با سرعت بیشتری علائم کمبود را نشان می دهند زیرا هنوز وقت کافی برای ذخیره مقادیر کافی از این ویتامین ها نداشته اند.

با گذشت زمان ، کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک می تواند به وضعیتی منجر شود که گلبول های قرمز بزرگ شود (کم خونی ماکروسیتیک). این تولید گلبول قرمز کمتر اما بزرگتر باعث کاهش توانایی خون در حمل اکسیژن می شود. مبتلایان به کم خونی ممکن است ضعیف ، سبکی و تنگی نفس داشته باشند. کم خونی مگالوبلاستیک ، نوعی کم خونی ماکروسیتیک ، علاوه بر برخی از تغییرات سلولی در مغز استخوان ، با تولید RBC های کمتر اما بزرگتر نیز مشخص می شود.

سایر یافته های آزمایشگاهی مرتبط با کم خونی مگالوبلاستیک شامل کاهش تعداد گلبول های سفید خون (WBC) ، تعداد گلبول های قرمز (RBC) ، تعداد رتیکولوسیت ها و تعداد پلاکت ها است.

کمبود ویتامین B12 همچنین می تواند درجات مختلفی از نوروپاتی یا آسیب عصبی ایجاد کند که می تواند باعث سوزن سوزن شدن و بی حسی در دست و یا پای فرد شود. در موارد شدید ، ممکن است تغییرات ذهنی از سردرگمی و تحریک پذیری تا زوال عقل رخ دهد.

زنان باردار به دلیل فشار روانی اضافی که به سرعت در حال رشد سلول های جنین هستند ، برای رشد مناسب جنین نیاز به افزایش مصرف اسید فولیک دارند. کمبود اسید فولیک در دوران بارداری ، به ویژه در هفته های اولیه که ممکن است مادر نفهمد که باردار است ، ممکن است منجر به تولد زودرس و بیماری های مرتبط با نقص لوله عصبی هنگام تولد (NTD) مانند اسپینا بیفیدا در کودک شود.

برای جلوگیری از نقص های لوله عصبی هنگام تولد، اداره غذا و دارو چند سال پیش مکمل های اسید فولیک را در بازار افزایش داده است ، و این امر منجر به کاهش حدود 50 درصدی نقص لوله عصبی در ایران شده است، حتی با این وجود ، بدست آوردن اسید فولیک از غذا ها به اندازه کافی دشوار است. بنابراین توصیه می شود همه زنانی که ممکن است باردار باشند ، روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک مصرف کنند.

اهمیت تشخیص به موقع کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک

علائم و نشانه های کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک

علائم و نشانه های اولیه مرتبط با کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک ممکن است جزئی و غیر قابل تشخیص باشد. این علائم ممکن است با اثرات کم خونی مگالوبلاستیک ، آسیب عصبی و یا تغییرات گوارشی مرتبط باشد. افراد مبتلا ممکن است انواع علائم و نشانه های خفیف تا شدید را تجربه کنند که شامل موارد زیر است:

  • اسهال ، یبوست
  • سرگیجه
  • خستگی ، ضعف عضلانی
  • از دست دادن اشتها
  • پوست رنگ پریده
  • ضربان قلب سریع ، ضربان قلب نامنظم
  • تنگی نفس
  • درد زبان و دهان
  • سوزن سوزن شدن ، بی حسی و یا احساس سوزش در پا ، دست ، بازو و پا (در اثر کمبود ویتامین B12)
  • سردرگمی یا فراموشی
  • پارانویا ، تحریک پذیری

دلایلی که باعث می شوند فرد کمبود ویتامین B12 و اسید فولیک داشته باشد

علل مختلفی برای کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک وجود دارد. این دلایل شامل موارد زیر هستند:

جذب ناکافی در رژیم غذایی

ویتامین B12 در محصولات حیوانی مانند گوشت قرمز ، ماهی ، مرغ ، شیر و تخم مرغ یافت می شود. فولات که اسید فولیک یا ویتامین B9 نیز نامیده می شود ، در سبزیجات برگ سبز ، مرکبات ، لوبیا خشک ، مخمر و غلات غنی شده از ویتامین یافت می شود.

بدن انسان چندین سال از مقدار ویتامین B12 مورد نیاز خود را در کبد ذخیره می کند. از آنجا که بسیاری از غذاهای مصرف شده توسط افراد حاوی B12 هستند ، کمبود رژیم غذایی این ویتامین در ایران بسیار نادر است و ممکن است به عنوان مثال در افرادی که تغذیه یا سوء تغذیه عموماً ضعیف دارند ، در گیاهخواری که هیچ محصول حیوانی مصرف نمی شود، مشاهده شود.

در بزرگسالان ، تا زمانی که ذخایر ویتامین ها در بدن کاهش نیابد ، کمبودهای رژیم غذایی باعث ایجاد علائم نمی شوند. با این وجود ، کمبودهای کودکان و نوزادان نسبتاً سریع نشان داده می شوند ، زیرا آنها زمان ذخیره کافی ویتامین ها را به اندازه ای که در بزرگسالان دیده می شود را نداشته اند.

کمبود اسید فولیک در گذشته رایج بود ، اما امروزه به دلیل وجود مواد غذایی غنی شده کمتر دیده می شود. فولات یک ویتامین محلول در آب است ، بنابراین در بافت های چربی ذخیره نمی شود. به طور متوسط ، مقدار کل فولات موجود حدود 15 تا 30 میلی گرم است که نیمی از آن در کبد و مابقی در خون و سایر بافت ها ذخیره می شود. از آنجا که فولات در مقادیر کمتری از B12 ذخیره می شود ، فولات باید به طور منظم و بیشتر از B12 مصرف شود.

اهمیت تشخیص به موقع کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک

سوء جذب

کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک ممکن است در افرادی که شرایطی دارند که در جذب ویتامین ها در روده کوچک دخالت دارند ، دیده شود. جذب ویتامین B12 در یک سری مراحل اتفاق می افتد. معمولاً B12 توسط اسید معده و پپسین از پروتئین غذایی جدا می شود. سپس در روده کوچک پردازش می شود ، جایی که به فاکتور ذاتی (IF) متصل می شود ، پروتئین ساخته شده توسط سلول های پاریتال در معده است. این مجتمع B12-IF سپس توسط روده کوچک جذب می شود ، به پروتئین های حامل (transcobalamins) محدود می شود و وارد گردش خون می شود. اگر بیماری یا وضعیتی با هر یک از این مراحل تداخل داشته باشد ، جذب B12 مختل می شود.

برخی از نمونه های این شرایط عبارتند از:

– کم خونی پرنشیوس، یک بیماری خود ایمنی است که در جذب ویتامین B12 تأثیر می گذارد و شایع ترین علت کمبود ویتامین B12 است. فاکتور داخلی توسط سلول های پاریتالی ساخته شده است که معده را تراز می کند و برای جذب B12 لازم است. در کم خونی پرنشیوس ، التهاب به سلول های پاریتال آسیب می رساند ، در نتیجه تولید کم می شود و یا هیچ فاکتور داخلی تولید نمی شود ، بنابراین مانع از جذب B12 در روده می شود. بدن با وجود B12 کافی ، گلبولهای قرمز بزرگ شده اما کمتری تولید می کند. به دلیل بزرگتر شدن گلبول های قرمز از حد طبیعی ، این مورد اغلب به آنمی مگالوبلاستیک ، که نوعی کم خونی ماکروسیتیک است گفته می شود.

– بیماری سلیاک یک بیماری خود ایمنی است که در اثر پاسخ نامناسب ایمنی به گلوتن ، پروتئین موجود در گندم ، چاودار و جو ایجاد می شود.

– بیماری التهابی روده از جمله بیماری کرون و کولیت اولسراتیو

– رشد بیش از حد باکتریایی یا وجود انگل در روده ها

– کاهش تولید اسید معده؛ اسید معده برای جدا کردن B12 از پروتئین موجود در مواد غذایی ضروری است. این دلیل شایع ترین علت کمبود ویتامین B12 در افراد مسن و افراد دارویی (آنتاگونیست های گیرنده H2 یا مهار کننده های پمپ پروتون) است که تولید اسید معده را سرکوب می کند.

– جراحی که بخشی از معده (و سلول های پارتیال) یا روده ها را از بین می برد ممکن است جذب مواد مغذی را تا حد زیادی کاهش دهد. این نگرانی هنگام انجام اقدامات بای پس معده در نظر گرفته می شود.

– پانکراتیت مزمن ، التهاب طولانی مدت در لوزالمعده که بیشتر در اثر سنگ کیسه صفرا یا سوء مصرف طولانی مدت الکل ایجاد می شود

نیاز بیشتر به اسید فولیک یا ویتامین B12 :

– در دوران بارداری ، تولید سلول و سنتز DNA افزایش می یابد، بنابراین نیاز به اسید فولیک نیز افزایش می یابد. مکمل های ویتامینی قبل از تولد که شامل اسید فولیک هستند ، قبل از بارداری و در دوران بارداری توصیه می شود که ممکن است به جلوگیری از نقایص خاص هنگام تولد کمک کند. زنان در سن باروری باید رژیم غذایی و یا مکمل های مناسب را به شدت در نظر بگیرند تا از مصرف روزانه 400 میکروگرم در روز اطمینان حاصل شود زیرا نقص لوله عصبی می تواند در چند هفته اول بارداری قبل از اینکه مادر متوجه شود باردار است ، رشد کند. اگر یک زن قبل از بارداری دچار کمبود اسید فولیک باشد، در دوران بارداری این کمبود شدت می یابد و ممکن است منجر به تولد زودرس و نقص لوله عصبی در کودک شود.

– افراد مبتلا به سرطان که متاستاز داده اند یا کم خونی همولیتیک مزمن مانند بیماری سلول داسی دارند ، نیاز بیشتری به اسید فولیک دارند.

– داروهای ضد تشنج مانند فنیتوئین با مسدود کردن جذب فولات می توانند میزان اسید فولیک را کاهش دهند.

– متوترکسات ، یک داروی ضد سرطان ، بر متابولیسم بدن و استفاده از اسید فولیک تأثیر می گذارد.

اهمیت تشخیص به موقع کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک

علل دیگر:

نوشیدن زیاد الکل و الکلیسم می تواند با ترکیبی از تغذیه ضعیف ، سوء جذب و کاهش میزان B12 رها شده از پروتئین های رژیم غذایی باعث کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک شود. برخی از داروها می توانند باعث کمبود ویتامین B12 شوند. به عنوان مثال ، داروی دیابت متفورمین از جذب B12 جلوگیری می کند ، در حالی که امپرازول (یک داروی اسید ریفلاکس که به Prilosec نیز معروف است) اسیدهای معده را کاهش داده و مانع از انتشار B12 از مواد غذایی می شود. یک نوع ژنتیکی (جهش) در ژن ردوکتاز متیلن تتراهیدروفولات (MTHFR) باعث اختلال در فعالیت اسید فولیک می شود.

آزمایشات ویتامین B12 و اسید فولیک

غربالگری افراد برای بررسی کمبود ویتامین B12 توصیه نمی شود ، مگر اینکه فاکتورهای پرخطر داشته باشند. در صورت پر خطر بودن ، تعیین میزان شدت آن ، تعیین علت اصلی علائم یا نظارت بر اثربخشی درمان ممکن است از برخی تست ها برای تشخیص کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک استفاده شود. این تست ها عبارتند از:

شمارش کامل سلول های خون (CBC) گروهی از آزمایشاتی است که به طور مرتب برای ارزیابی سلامت سلول های خونی درخواست داده می شود. CBC تعداد گلبول های سفید (WBCs) و گلبول های قرمز (RBCs) ، میزان هموگلوبین ، هماتوکریت ، تعداد پلاکت ها و میانگین حجم این سلول ها را مشخص می کند (MCV ؛ میزان حجم RBC ها را منعکس می کند).

کم خونی ماکروسیتیک یا مگالوبلاستیک و گلبول های قرمز بزرگ با کمبود ویتامین B12 یا کمبود اسید فولیک همراه می باشد و اغلب در طی آزمایش CBC تشخیص داده می شود. با وجود کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک، ممکن است میزان هموگلوبین ، هماتوکریت ، RBC ها ، پلاکت ها و گلبول های قرمز کاهش یابد. (جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد آزمایش CBC می توانید به مقاله تفسیر آزمایش CBC مراجعه فرمایید.)

اهمیت تشخیص به موقع کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک

سطح خونی B12 اگر کم باشد ، کمبود آن نشان داده می شود ، اما علت آن را مشخص نمی کند. به عنوان مثال ، شرایطی که تولید فاکتور داخلی (IF) را مختل می کند ممکن است دلیلی باشد که منجر به سوء جذب B12 شود. آزمایش ویتامین B12 نیز ممکن است برای نظارت بر اثربخشی درمان درخواست داده شود.

سطح سرمی اسید فولیک نیز ممکن است آزمایش شود. اگر یکی از آنها کم باشد ، نشانگر کمبود است. آزمایشات همچنین ممکن است برای نظارت بر اثربخشی درمان انجام شود.

اگر شما نیز تمایل دارید آزمایش های مرتبط کمبود ویتامین B12 و کمبود اسید فولیک با را در منزل خود و بدون مراجعه حضوری و در معرض آلودگی قرار گرفتن انجام دهید، می توانید به سایت آنی آزما مراجعه کرده و پس از پر کردن فرم پذیرش، نسبت به انجام آزمایش در منزل با رعایت کلیه پروتکل های بهداشتی اقدام خواهد شد.

درخواست آزمایش

  • Date Format: YYYY slash MM slash DD

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

باز کردن پیام
خدمات نمونه گیری در محل آنی آزما
سلام
به خدمات نمونه گیری در محل آنی آزما خوش آمدید!
برای ارتباط با اپراتور پیام خود را ارسال نمائید.