تشخیص کبد چرب با آزمایش خون یا سونوگرافی؛ کدام بهتر است؟

با تغییر سبک زندگی، بیماری‌های متفاوتی به سراغمان آمده که کبد چرب یکی از رایج‌ترین آنهاست. افزایش تمایل به خوردن خوراکی‌های چرب و پرکالری از یک سو و کاهش فعالیت‌های جسمی از سوی دیگر، زمینه‌ساز ایجاد این بیماری هستند. آمارها می‌گویند بیش از 40 درصد افراد بالای 18 سال در ایران دچار کبد چرب هستند. با این اوصاف ممکن است هر یک از ما به این عارضه مبتلا باشیم و خودمان خبر نداشته باشیم. اما چطور باید مطمئن شویم که مبتلا به کبد چرب هستیم یا خیر. ‌‌روش های تشخیص کبد چرب با سونو و آزمایش خون، اصلی‌ترین راه‌ها برای سنجش وضعیت کبد است. برای دانستن جزئیات این موضوع همراهمان باشید.

علائم و نشانه های کبد چرب

کبد چرب هم مثل خیلی از بیماری‌های دیگر، عوارض خاص خودش را دارد. اگر بیشتر این عوارض را دارید، خیلی سریع برای تشخیص دقیق‌تر و بررسی‌های کامل‌تر به سراغ پزشک معالجتان بروید.

اصلی‌ترین علائمی که افراد مبتلا به کبد چرب مشاهده کرده‌اند، از این قرارند:

• احساس خستگی یا ناخوشی عمومی
• درد در قسمت بالای سمت راست شکم
• کاهش وزن

نشانه‌هایی که ممکن است نشان دهند بیماری کبد چرب در مراحل پیشرفته‌تری است، به این ترتیب هستند:

• زردی چشم و پوست
• کبودی بدن
• ادرار تیره
• تورم شکم
• استفراغ خونی
• مدفوع سیاه
• خارش پوست

اگر بخشی یا تعداد زیادی از این علائم را دارید، زمان را از دست ندهید و برای تشخیص دقیق‌تر و درمان اقدام کنید.

آزمایش خون برای بررسی کبد چرب

راه های تشخیص کبد چرب متفاوت است؛ ممکن است پزشک آزمایش خون را برای بررسی چربی خون، گلوکز ناشتا، HbA1c، فاکتورهای التهاب و بررسی هپاتیت آنزیم‌های کبدی (ALT، AST، GGT، ALP) و همچنین نسبت AST/ALT تجویز کند.

اگر می‌خواهید با مشاهده نتیجه آزمایش خون دریابید که مبتلا به کبد چرب هستید یا خیر، مطالعه این جدول از طریق مقایسه مقادیر نرمال کبد چرب در آزمایش کمکتان می‌کند. البته باید بدانید که بالا بودن آنزیم‌ها الزاماً نشانه کبد چرب نیست، بلکه نیاز به بررسی بیشتر و دقیق‌تر دارد.

اگر به هر دلیلی برایتان سخت است که از خانه بیرون بروید، خوشبختانه امروزه امکان انجام آزمایش خون در منزل وجود دارد. به این ترتیب مراحل اولیه بررسی گرید کبد چرب در آزمایش خون به راحتی انجام می‌شود.

تشخیص کبد چرب با سونوگرافی

همان طور که مشاهده کردید، آزمایش خون تنها مقادیر آنزیم‌های مختلف کبدی را نشان می‌دهد و اگرچه بالا بودن سطح آنزیم‌ها می‌تواند زنگ خطر را برای کبد چرب به صدا دربیاورد اما برای اعلام نتیجه قطعی، انجام بررسی‌های‌ دقیق‌تر از جمله سونوگرافی کبد در منزل یا بیمارستان ضروری است.

کبد چرب معمولاً در سونوگرافی در مقایسه با کبد طبیعی، روشن‌تر به نظر می‌رسد. سایر شاخص‌ها شامل کاهش تضاد بین کبد و کلیه، تار شدن یا ضعیف شدن تصویر عروق داخل کبدی و دیافراگم است. البته طبیعتا تجویز سونوگرافی و بررسی نتیجه آن بر عهده پزشک معالج است.

برای کسانی که به هر دلیلی برایشان سخت است که برای انجام سونوگرافی از خانه بیرون بروند، امکان انجام سونوگرافی در منزل فراهم شده است. به این ترتیب می‌توانید با خیال آسوده، این مرحله تشخیصی را نیز پشت سر بگذارید.

مزایا و معایب تشخیص کبد چرب با آزمایش خون

با انجام آزمایش کبد چرب، تفاوتی نمی‌کند آزمایش در منزل انجام شده باشد یا آزمایشگاه، یک سری نتایج اولیه به دست می‌آید. اصلی‌ترین مزایای تتشخیص کبد چرب در آزمایش خون از این قرارند:

• ساده و در دسترس است؛
• غیرتهاجمی است؛
• از سایر روش‌های تشخیص مانند سونوگرافی یا ام‌آرآی ارزان‌تر است؛
• و قابل تکرار است.

اما با این همه، آزمایش خون برای تشخیص کبد چرب معایبی هم دارد:

• قطعی نیست
• مرحله بیماری را نشان نمی‌دهد.

بنابراین بهتر است سراغ مراحل دیگر بروید؛ خصوصا اگر آزمایش خون، مقادیر بالای آنزیم‌های کبدی را نشان داده است.

مزایا و معایب تشخیص کبد چرب با سونوگرافی

اگر بعد از آزمایش خون، مقادیر بالای آنزیم کبدی مشاهده شد، انجام سونوگرافی ضروری است. سونوگرافی برای تشخیص کبد چرب، مزایای متعددی دارد:

• غیرتهاجمی است و هیچ دردی ندارد؛
• تشخیصش دقیق است؛
• سایر اندام‌های نزدیک کبد را هم بررسی می‌کند؛
• هزینه زیادی ندارد.

با این حال سونوگرافی هم معایب خودش را دارد که برخی از آنها از این قرارند:

• در موارد خفیف کبد چرب، حساسیتش کم است؛
• نتیجه را به طور کیفی بیان می‌کند و نه کمی و با اعداد؛
• ممکن است در افراد چاق دقتش کم باشد.

آیا تشخیص کبد چرب در منزل امکان‌پذیر است؟

برخی افراد از انجام هر گونه آزمایش چکاپ یا سونوگرافی برای تشخیص بیماری‌هایشان فراری هستند. این عده ترجیح می‌دهند که خودشان علائم‌شان را بررسی کنند و به این نتیجه برسند که بیمار هستند یا خیر!

اما چنین چیزی به طور دقیق ممکن نیست. تنها کاری که می‌توانید در خانه انجام دهید، بررسی نشانه‌های اولیه (مانند خستگی، درد در قسمت بالای سمت راست شکم، کاهش وزن، زرد شدن چشم و پوست و…) است. اگر احساس کردید، بیشتر علائم را دارید باید نزد پزشکتان بروید تا با انتخاب بهترین روش تشخیص کبد چرب، برای تشخیص دقیق اقدام کند.

دیگر روش های تشخیص کبد چرب

همان طور که تا اینجا گفته شده، اصلی‌ترین روش‌ها برای تشخص کبد چرب، انجام آزمایش خون و سونوگرافی است اما روش‌های دیگری هم برای تشخیص کبد چرب وجود دارد که شامل سی‌تی‌اسکن، ام‌آر‌آی، الاستوگرافی گذرا و بیوپسی کبد می‌شود. این روش‌ها می‌توانند در به تصویر کشیدن دقیق کبد، ارزیابی محتوای چربی و بررسی وجود و میزان فیبروز کمک کنند. انتخاب بهترین راه تشخیص کبد چرب، براساس نظر پرشک صورت میگیرد.

در نهایت برای تشخیص کبد چرب آزمایش بهتر است یا سونوگرافی؟

تا اینجا با هم جزئیات آزمایش خون برای بررسی شرایط کبد و انجام سونوگرافی را به تفکیک مورد بررسی قرار دادیم. حالا می‌توان گفت در حالی که آزمایش خون می‌تواند با نشان دادن آنزیم‌های کبدی بالا، مشکلات بالقوه کبدی را نشان دهد، اما سونوگرافی عموماً ابزار بهتری برای تشخیص و ارزیابی میزان بیماری کبد چرب (استئاتوز) در نظر گرفته می‌شود. سونوگرافی امکان مشاهده مستقیم کبد را فراهم می‌کند و امکان تشخیص و درجه‌بندی تجمع چربی را به وجود می‌آورد، در حالی که آزمایش خون بیشتر نشان‌دهنده یک مشکل است اما کبد را به طور مستقیم نشان نمی‌دهد. بنابراین حتی اگر آزمایش خون هم داده‌اید، توصیه می‌شود سونوگرافی را هم انجام دهید تا به دید دقیق‌تری درباره کبدتان برسید.

سوالات متداول

جمع بندی

کبد چرب یکی از بیماری‌های شایع است که به دلیل سبک زندگی نادرست در افراد ایجاد می‌شود. آزمایش خون و سونوگرافی دو روش اصلی برای تشخیص این بیماری هستند. اگرچه آزمایش خون می‌تواند نشانه‌هایی از مشکل در کبد را نشان دهد، سونوگرافی دقیق‌تر و کاربردی‌تر برای تشخیص و ارزیابی میزان بیماری کبد چرب است. با این حال، برای تشخیص دقیق‌تر، انجام هر دو روش می‌تواند مفید باشد. خدمات آزمایش خون و سونوگرافی در منزل از طریق آنی آزما در دسترس شماست تا با راحتی و بدون نیاز به مراجعه حضوری به بیمارستان‌ها، مراحل تشخیص را طی کنید.