آزمایش Urine Analysis یا به اختصار ULA، یکی از رایجترین تستهای بارداری است که برای بررسی وجود مواد غیرطبیعی مانند پروتئین، گلوکز، خون یا نیتریت در ادرار استفاده میشود. آزمایش ULA در بارداری بخشی از چکاپهای روتین است و اطلاعات مهمی درباره سلامت کلیه، مثانه و وجود عفونت ارائه میدهد.
آزمایش ادرار در دوران بارداری یکی از رایج ترین انواع آزمایشات برای بررسی وضعیت مادر و حفظ سلامت او است که توسط پزشک تجویز می شود.
آزمایش ادرار در بارداری چه چیزهایی را بررسی میکند؟
اولین دلیل برای انجام آزمایش ادرار در دوران بارداری، تشخیص اولیه بارداری است. هر یک از این فاکتورها میتواند نشانگر وضعیت خاصی در بدن شما باشد.
جدول زیر به طور خلاصه مهمترین پارامترهای مورد بررسی در آزمایش ادرار بارداری را نشان میدهد:
| پارامتر مورد بررسی | اهمیت و نشانگر احتمالی |
| باکتری و گلبول سفید | عفونت ادراری (حتی بدون علامت) |
| پروتئین | ریسک پرهاکلامپسی (مسمومیت بارداری)، مشکلات کلیوی |
| گلوکز | دیابت بارداری یا کنترل نامناسب قند خون |
| گلبول قرمز | عفونت، سنگ کلیه یا مشکلات دیگر مجاری ادراری |
| کتون | کمآبی بدن، تغذیه نامناسب، دیابت کنترلنشده |
بررسی وجود عفونت ادراری
یکی از اصلیترین دلایل انجام آزمایش عفونت ادراری در بارداری، شناسایی باکتریها و گلبولهای سفید در ادرار است. تغییرات هورمونی و فشار فیزیکی رحم روی مثانه در دوران بارداری، ریسک ابتلا به عفونتهای دستگاه ادراری را افزایش میدهد. نکته بسیار مهم، وجود «عفونت بدون علامت» است. شما ممکن است هیچگونه سوزش، تکرر یا درد هنگام ادرار کردن نداشته باشید، اما باکتری در مثانه شما در حال رشد باشد. اگر این عفونت درمان نشود، میتواند به کلیهها سرایت کرده و منجر به عوارض جدی مانند زایمان زودرس و وزن کم نوزاد هنگام تولد شود. به همین دلیل، در صورت مشاهده باکتری، پزشک ممکن است درخواست کشت ادرار در بارداری (Urine Culture یا UC) دهد تا نوع دقیق باکتری و آنتیبیوتیک موثر بر آن مشخص شود.
بررسی پروتئین در ادرار
وجود مقادیر بسیار کم پروتئین در ادرار میتواند طبیعی باشد، اما افزایش قابل توجه آن یک زنگ خطر جدی، به خصوص در نیمه دوم بارداری، محسوب میشود. وجود پروتئین در ادرار به همراه فشار خون بالا، یکی از علائم کلیدی «پرهاکلامپسی» یا مسمومیت بارداری است. پرهاکلامپسی یک وضعیت اورژانسی است که میتواند روی جفت، کبد، کلیهها و مغز مادر تاثیر بگذارد و نیازمند مراقبت فوری پزشکی است.
بررسی گلوکز در ادرار
در دوران بارداری، کلیهها ممکن است کمی کارایی خود در بازجذب کامل قند را از دست بدهند و مقدار کمی گلوکز در ادرار دیده شود که طبیعی است. با این حال، اگر مقادیر گلوکز به طور مداوم یا به میزان زیاد در آزمایش ادرار بارداری شما بالا باشد، پزشک را به احتمال وجود «دیابت بارداری» مشکوک میکند. دیابت بارداری وضعیتی است که در آن سطح قند خون مادر بالا میرود و در صورت عدم کنترل، شاید منجر به رشد بیش از حد جنین و مشکلات دیگر شود.
بهتر است بدانید که قند خون زن باردار در حالت ناشتا باید زیر 90 و یا 95 باشد. منظور از ناشتا بودن این است که به مدت 12 ساعت نباید از مواد غذایی استفاده شود. میزان قند خون یک ساعت پس از صرف صبحانه باید بین 150 تا 160 و دو ساعت بعد از غذا باید در حدود 120 باشد. اضافه وزن قبل از شروع بارداری، سابقه خانوادگی دیابت و دیابت بارداری، فشار خون بالا، سندرم تخمدان پلی کیستیک و فشار خون بالا از جمله عواملی است که می تواند شرایط را برای بروز دیابت بارداری مهیا سازد.
بررسی خون در ادرار
وجود گلبولهای قرمز یا همان خون در آزمایش ادرار در بارداری که به آن هماچوری نیز گفته میشود، دلایل مختلفی دارد. شایعترین علت آن عفونت ادراری است. دلایل دیگر میتواند شامل سنگ کلیه یا سایر مشکلات مجاری ادراری باشد. معمولا پزشک با توجه به سایر نتایج و علائم شما، علت را پیگیری خواهد کرد.
بررسی نیتریت
وجود کتون در ادرار نشان میدهد که بدن شما برای تامین انرژی به جای استفاده از گلوکز، در حال سوزاندن چربیهاست. این وضعیت میتواند به دلیل تهوع و استفراغ شدید صبحگاهی (و در نتیجه عدم تغذیه کافی)، رژیم غذایی نامناسب یا دیابت کنترلنشده رخ دهد.
بررسی رنگ ادرار
از جمله عواملی که می تواند بر رنگ ادرار در دوران بارداری تاثیرگذار باشد شامل این موارد است: مصرف قرص ها، مکمل های بارداری و ویتامین ها، تغییر برنامه غذایی، میزان مصرف آب و مایعات، عفونت های مجاری ادراری و فرآیند بارداری. اگر هنگام دفع ادرار با مشکلاتی مانند رنگ و بو غیر طبیعی، غلظت نامناسب، سوزش و یا خون مواجه شدید، حتما با پزشک مشورت کنید تا اقدامات تشخیصی و درمانی به موقع انجام پذیرد.
آزمایش ادرار در بارداری چگونه انجام میشود؟
برای اینکه نتیجه آزمایش شما دقیق باشد و با باکتریهای سطح پوست آلوده نشود، نمونهگیری باید به روش «نمونه وسط ادرار» (Midstream Clean-Catch) انجام شود. این کار بسیار ساده است:
- ابتدا دستان خود را به خوبی با آب و صابون بشویید.
- با یک پد استریل که آزمایشگاه در اختیارتان قرار میدهد، ناحیه تناسلی را از جلو به عقب تمیز کنید.
- مقدار کمی از ادرار اولیه را در توالت تخلیه کنید.
- سپس، بدون توقف جریان ادرار، ظرف نمونهگیری را زیر جریان قرار داده و آن را تا نیمه پر کنید.
- ظرف را کنار کشیده و بقیه ادرار را در توالت تخلیه کنید.
- درب ظرف را محکم ببندید، مراقب باشید دستتان با لبه داخلی ظرف تماس پیدا نکند و آن را به مسئول آزمایشگاه تحویل دهید.
سوالات متداول درباره آزمایش ادرار در بارداری
برای آزمایش ادرار بارداری باید ناشتا بود؟
خیر. یک باور اشتباه رایج این است که برای آزمایش ادرار بارداری ناشتا بودن لازم است. در حقیقت، برای این آزمایش نیازی به ناشتایی نیست، مگر اینکه پزشک همزمان آزمایش خون ناشتا (مانند تست قند خون) نیز برای شما تجویز کرده باشد. در غیر این صورت، میتوانید رژیم غذایی و مایعات معمول خود را داشته باشید.
۲. آزمایش uc در بارداری چیست؟
این سوال بسیاری از مادران است. UC مخفف Urine Culture یا همان آزمایش کشت ادرار در بارداری است. اگر در آزمایش اولیه ادرار (که به آن آزمایش ula در بارداری یا Urinalysis نیز میگویند) باکتری یا علائم عفونت گزارش شود، پزشک برای تشخیص نوع دقیق باکتری و انتخاب بهترین و ایمنترین آنتیبیوتیک، درخواست کشت ادرار میکند.
اگر آزمایش ادرار عفونت نشان دهد ولی علائمی ندارم چه کنم؟
این وضعیت «باکتریوری بدون علامت» نامیده میشود و همانطور که اشاره شد، در بارداری بسیار مهم تلقی میشود. شما باید فورا نتیجه را به پزشک خود نشان دهید. پزشک به احتمال زیاد یک دوره آنتیبیوتیک ایمن در بارداری برای شما تجویز خواهد کرد تا از پیشرفت عفونت و تبدیل آن به یک مشکل جدیتر برای شما و جنینتان جلوگیری کند.
جمع بندی: چرا آزمایش ادرار در بارداری اهمیت دارد؟
آزمایش ادرار شاید ساده به نظر برسد، اما نقش حیاتی در پایش سلامت دوران بارداری ایفا میکند. این تست ارزان و غیرتهاجمی میتواند به شناسایی زودهنگام سه مشکل بزرگ و بالقوه خطرناک کمک کند: عفونتهای ادراری پنهان، علائم اولیه پرهاکلامپسی و نشانههای دیابت بارداری. انجام منظم این تست بخش مهمی از آزمایش چکاپ بارداری شماست. در شرایطی که مراجعه به آزمایشگاه برایتان دشوار است، میتوانید از خدمات نمونه گیری در منزل برای انجام این آزمایش ادرار و سایر تستهای ضروری استفاده کنید.
