علت زانو درد چیست و برای تشخیص آن چه تست هایی باید انجام شود؟

زانو درد یکی از شایع‌ترین مشکلات مفصلی است که می‌تواند از یک آسیب ساده ورزشی تا بیماری‌های مزمن مانند آرتروز یا نقرس ناشی شود. بسیاری از افراد با این سؤال مواجه‌اند که علت زانو درد من چیست و چگونه باید آن را درمان کنم؟ پاسخ کوتاه این است: علت می‌تواند آسیب به رباط‌ها یا غضروف، التهاب مفاصل، اضافه‌وزن، حرکات ورزشی نادرست یا حتی کمبود برخی ویتامین‌ها باشد. در این مقاله به‌صورت جامع علت‌های مختلف زانو درد و آزمایش‌هایی که برای تشخیص دقیق آن لازم است معرفی شده‌اند. اگر شما هم اخیراً دچار درد زانو شده‌اید و می‌خواهید بدانید مشکل از کجاست و چه آزمایش‌هایی می‌تواند به تشخیص کمک کند، ادامه این مطلب را از دست ندهید.

علت زانو درد چیست؟

علت زانو درد می تواند آسیب های وارده به زانو، مشکلات مکانیکی، انواع آرتروز و سایر مشکلات باشد. عملکرد مهم زانوها خم و راست شدن پاهاست. عملکرد صحیح زانوها به کمک مجموعه ای از ساختارها شامل استخوان، لیگامان، تاندون و غضروف انجام می گیرد. بسته به این که این قسمت از بدن تحت چه استرسی قرار گرفته باشد و کدام بخش آن بیشتر آسیب دیده باشد انواع زانودردها در بیماران ایجاد می شود. در ادامه علت های این عارضه را شرح خواهیم داد:

آسیب ها

یکی از علت درد زانو ،آسیب به این ناحیه باشد. آسیب زانو ممکن است روی هر یک از رباط ها، تاندون ها یا کیسه های پر از مایع (بورسا) که مفصل زانو را احاطه می کند، باشد. همچنین صدمات وارده به زانو می تواند استخوان ها، غضروف ها و لیگامان های شکل دهنده ی مفصل را تحت تاثیر قرار دهد. برخی از آسیب های رایج زانو شامل: آسیب رباط صلیبی قدامی (ACL)، آسیب ACL به معنای پاره شدن رباط صلیبی قدامی است. رباط صلیبی قدامی یکی از چهار رباطی است که سبب اتصال استخوان قلم پا (تیبیا) به استخوان ران (فمور) می شود. آسیب ACL در افرادی که بسکتبال، فوتبال یا سایر ورزش هایی که نیاز به تغییر ناگهانی در مسیر دارند را بازی می کنند، شایع است.

افتادگی کشکک زانو

زمانی که استخوان کشکک که جلوی زانو را پوشانده است از محل اصلی خود خارج شود، رخ می دهد. ضمنا معمولا در رفتگی به سمت خارجی زانو است. همچنین در برخی موارد ممکن است کشکک زانو در رفته باشد که البته ما با چشم قادر به دیدن جابجایی نیستیم و این جا به جایی تنها با عکس رادیولوژی مشخص می شود.

آرتروز

آرتروز یکی از علت های شایع در علت زانو درد به ویژه در زنان می باشد. آرتروز دارای انواع مختلفی مانند استئوآرتریت، آرتریت روماتوئید، نقرس، نقرس کاذب، آرتریت عفونی می باشد. آرتروز یا آرتریت به معنای التهاب مفصل است. واژه‌ی آرتروز برای توصیف حدود ۲۰۰ بیماری مختلف که مفصل، بافت‌های اطراف مفصلی و دیگر بافت‌های همبندی و اسکلتی عضلانی را درگیر می‌کنند استفاده می‌شود. آرتروز بیماری روماتیسمی است.

سن

گاهی ممکن است علت زانو درد افزایش سن باشد. در واقع با افزایش سن به علت کهولت سن، احتمال ابتلا به درد های استخوانی نیز افزایش می یابد.

حرکات نادرست ورزشی

ورزش اگر چه می تواند از زانو درد جلوگیری گند ولی اگر به درستی انجام نشود ممکن است علت زانو درد باشد. همچنین بعضی از ورزش ها نسبت به سایر ورزش ها فشار بیشتری روی زانو اعمال می کنند. اسکی آلپی ( با چکمه های سفت و سخت و به دلیل احتمال سقوط در حین اسکی ) ، پرش های بسکتبال و و ضربه های تکراری که زانو حین دویدن و پریدن متحمل می شود، باعث افزایش خطر آسیب زانو می شود.

اضافه وزن: اضافه وزن یا چاقی باعث افزایش فشار، حتی در فعالیت های معمول روزانه مانند راه رفتن یا بالا و پایین رفتن از پله ها، در مفصل زانو می شود. همچنین با افزایش سرعت تخریب غضروف مفصلی، خطر ابتلا به استئوآرتریت بیشتر می شود.

پارگی مینیسک

گاهی اوقات آسیب زانو منجر به پاره شدن رباط داخل زانو و ایجاد درد و تورم در محل زانو خواهد شد. در افرادی که از نظر فیزیکی بسیار فعال هستند، پارگی مینیسک پا امری عادی است.

بیماری ازگود اشلاتر

این بیماری زمانی رخ می‌دهد که فرد جوان است و استخوان و سایر قسمت‌های زانو در حال تغییر هستند. این بیماری باعث می‌شود که یک برآمدگی دردناک زیر زانو در محلی که‌ یک تاندون زانو را به ساق پا متصل می‌کند، ایجاد شود.

التهاب کشکک زانو

تاندون‌ ها بافت‌های سخت و محکمی هستند که ماهیچه‌ ها را به استخوان ‌ها متصل می‌ کنند.در این بیماری ،تاندونی که کشکک زانو را به ساق پا متصل می‌کند، دچار التهاب و تورم می‌شود. اگر فعالیت فرد زیاد باشد، تاندون‌ ها ملتهب و دردناک خواهند شد. پرش زانو نام دیگری برای این بیماری است و پریدن‌ های زیاد مهم‌ ترین و اصلی‌ ترین دلیل بروز آن است.

آزمایشات تشخیص علت زانو درد

در ادامه قصد داریم آزمایش هایی که ممکن است برای تشخیص علت زانو درد درخواست شود را بررسی کنیم:

رادیولوژی

رادیولوژی یکی از روش‌های اصلی برای بررسی مشکلات استخوانی زانو است. با کمک آن می‌توان شکستگی‌ها، ترک‌های استخوانی، تغییر شکل مفصل، آرتروز و کاهش فضای مفصلی را مشاهده کرد. رادیولوژی همچنین رسوب کریستال‌ها در مفصل (مانند نقرس یا نقرس کاذب) را نشان می‌دهد. این روش محدودیت‌هایی دارد و بافت نرم مثل رباط‌ها یا تاندون‌ها در آن قابل بررسی دقیق نیست. به همین دلیل بیشتر برای بررسی تغییرات استخوانی و مفصلی به‌کار می‌رود. شما می‌توانید خدمات رادیولوژی در منزل را از آنی آزما بخواهید.

سونوگرافی

سونوگرافی در منزل یک روش غیرتهاجمی و بدون اشعه است که برای بررسی بافت‌های نرم زانو کاربرد زیادی دارد. این روش می‌تواند آسیب تاندون‌ها، رباط‌ها، بورس‌ها و تجمع مایعات (مانند افیوژن مفصلی) را به‌خوبی نشان دهد. سونوگرافی همچنین برای تشخیص التهاب کشکک زانو، پارگی مینیسک سطحی و بررسی خون‌رسانی بافت‌ها در موارد مشکوک استفاده می‌شود. برخلاف رادیولوژی، این روش به‌طور مستقیم استخوان را نشان نمی‌دهد اما در تشخیص ضایعات بافت نرم بسیار دقیق است.

آزمایش RF برای تشخیص علت زانو درد

آزمایش RF متدوال ترین و ساده ترین راه برای تشخیص احتمال آرتریت روماتوئید و علت زانو درد می باشد. در 90- 80 درصد از بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید تیتر بالای RF از کلاس IgM مشاهده می شود. در 15 درصد موارد RF از کلاس IgG می باشد. غلظت سرمی RF بستگی به درجات التهاب و بیماری نوسان دارد و در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید مزمن افزایش می یابد. این فاکتور در سایر بیماری ها نظیر لوپوس اریتروماتوز، عفونت های باکتریایی مزمن، سندرم شوگران و درماتومیوزیت، بیماری های عفونی (سل، جذام، آندوکاردیت تحت حاد باکتریایی، هپاتیت مزمن فعال، انفولانزا، مونوکلئوز عفونی، سیفلیس ، سارکوئیدوز، سیروز صفراوی، لوسمی و پیلونفریت مثبت می شود.

آزمایش ESR

گاهی ممکن است علت زانو درد التهاب باشد. سدیمانتاسیون که به آن سرعت رسوب گلبول قرمز «ESR» یا به زبان ساده تر Sed Rate می گویند، یک نوع آزمایش خون است که میزان فعالیت التهابی را در خون نشان می دهد. تست Sed Rate تنها ابزار تشخیصی پایه نیست، اما ممکن است در فرآیند تشخیص یا نظارت بر پیشرفت یک بیماری التهابی به پزشک کمک کند. بنابراین بالا بودن سرعت رسوب سلول های قرمز یا ESR ممکن است به علت التهاب باشد و پزشک را در تشخیص علت زانو درد کمک کند.

آزمایش CRP

آزمایش CRP یک تست دیگر برای تشخیص التهاب و علت زانو درد می باشد. پروتئین فعال C (CRP) ماده ای است که در کبد، و در پاسخ به التهاب سنتز می شود. افزایش سطح CRP می تواند در نتیجه طیف گسترده ای از بیماری ها، از عفونت ،التهاب ها باشد. پزشکان ممکن است این آزمایش را همراه با سایر آزمایشات برای ارزیابی علل درد زانو درخواست کنند.

آزمایش CBC برای تشخیص علت زانو درد

آزمایش cbc خون برای زانو درد شامل آزمایش هموگلوبین و هماتوکریت است که کم‌خونی را نشان می‌دهد. کم‌خونی هم می‌تواند با رماتیسم مفاصل و علت درد زانو مربوط باشد.

آزمایش MCV

در تشخیص (RA) تعیین اتوآنتی‌بادی‌ها در مقابل MCV نقش تشخیصی دارد و انجام آن ارزشمندتر از آزمایش (RF) است. انجام آزمایش Anti-MCV با روش الایزا دارای حساسیت و اختصاصیت بسیار بالا برای تشخیص اتوآنتی‌بادی‌های ضد Vimentin سیترولین شده است، و از این رو، امروزه این آزمایش به‌عنوان یک بیومارکر کارآمد برای تشخیص پیشرفت RA مورد استفاده قرار می‌گیرد. Vimentin یک پروتئین سیترولین شده حاضر در همه بخش‌ها مخصوصاً در بافت سینوویال بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید است.

ازمایش anti_ccp

Anti-CCP از تبدیل اسید آمینه اورنیتین به آرژینین حاصل می شود، در ابتدای دوره بیماری RA به وجود می آید و در خون اکثر مبتلایان به بیماری وجود دارد. در صورت شناسایی آنتی بادی سیترولین در  آزمایش anti ccp،احتمال مبتلا بودن وی به RA افزایش می یابد.

آزمایش ANA برای تشخیص علت زانو درد

سیستم ایمنی بدن ممکن است علیه سلول ها و اجزای سلول مانند هسته آنتی بادی تولید کند. ANA در واقع آنتی بادی علیه هسته می باشد. در این تست احتمال ابتلا به آرتریت روماتوئید و علت زانو درد ممکن است تشخیص داده شود. ازمایش آنتی دی اس dna، مقدار و الگوی آنتی بادی هایی را که بر علیه بدن شما عمل می کنند (واکنش های خود ایمنی) درخون شما تشخیص می دهند. چنانچه مقداری بیشتر از حد نرمال از آنتی بادی ها در خون وجود داشته باشد، جواب آزمایش مثبت است.

آزمایش اوریک اسید

اسیداوریک حاصل متابولیسم سلولی و در واقع متابولیسم پورین‌هاست؛ پورین‌ها گروهی از مواد است که در غذاهای حیوانی مانند گوشت قرمز و همچنین حبوبات وجود دارد. بیشتر اسید اوریک ساخته شده بوسیله بدن در خون حل می‌شود و از طریق کلیه به درون ادرار دفع می‌کند. اما گاهی بدن شما یا اسید اوریک زیادی تولید می‌کند یا مقدار کمی از آن را دفع می‌کند.

میزان اوریک اسید در افراد مبتلا به نقرس (نوع دیگری از آرتریت التهابی) بالا می باشد. همچنین وجود میزان بالایی از این ماده می‌تواند نشانه خطر ابتلا به عارضه آرتریت روماتوئید باشد بنابراین یکی از دلایل درخواست آزمایش اسید اوریک در تشخیص روماتیسم می باشد. بنابراین انجام این تست زانو کاربرد دارد.

آزمایش ویتامین D3

کمبود ویتامین D3 ممکن است یکی دیگر از علت زانو درد باشد. ویتامین D برای جذب کلسیم و حفظ تعادل مواد معدنی در بدن ضروری است. ویتامین D ناکافی باعث اختلال در جذب کلسیم و تضعیف استخوان ها به همراه درد مفاصل می شود. کمبود ویتامین D همچنین می تواند منجر به تضعیف ماهیچه ها گردد. همه افراد باید روزانه 15 میکروگرم ویتامین دی را از طریق مواد غذایی، مولتی ویتامین ها و نور خورشید به دست بیاورند. غلات غنی شده و فرآورده های لبنی حاوی ویتامین دی هستند.

آزمایش Ca

کلسیم فراوان ترین ماده معدنی در بدن انسان است که به طور ویژه در استخوان ها و دندان ها وجود دارد اما در خون، نورون ها و دیگر بافت ها نیز یافت می شود. علت زانو درد معمولا نشان دهنده بیماری های مزمنی مانند آرتریت یا آرتروز است. اما در بعضی موارد به دلیل شکستگی یا کاهش توده استخوانی ناشی از کمبود کلسیم نیز ایجاد می شود.

آزمایش فسفر

یکی دیگر از آزمایشاتی که ممکن است برای تشخیص آسیب های زانو کمک کننده باشد، تست فسفر است. فسفر از املاحی است که در بسیاری از مواد غذایی و در بدن یافت می‌شود و از معمولترین عناصر موجود در محیط زیست است. عنصر فسفر به همراه کلسیم به تولید استخوان در بدن کمک می‌کند هرچند باید دقت داشت رعایت تعادل در مصرف آن دو ضرورت دارد. با مصرف میزان بالایی از کلسیم بدن فسفر کمتری جذب می‌کند و برعکس آن نیز اتفاق می‌افتد. همچنین کلسیم برای جذب صحیح فسفر بدن به ویتامین D نیاز دارد.

کاهش سطح فسفر موجود در خون موجب می‌شود سطح انرژی بدن پایین آید و موجب ضعف ماهیچه‌ها، خستگی و کم طاقتی در برابر فعالیت جسمی می‌شود. همچنین در صورتی که پایین بودن میزان فسفر با کاهش سطح کلسیم و ویتامین D همراه باشد در طولانی مدت ضعف و نرمی استخوان‌ها را موجب می‌شود. این وضعیت باعث درد ماهیچه‌ای و مفاصل می‌شود. پایین بودن سطح فسفر در بدن می‌تواند نشانه‌ای از وجود یک اختلال دیگر نیز باشد.

اگر شما نیز مایل به انجام آزمایش های تست سلامت زانو و تشخیص روماتیسم می باشید و به دنبال انجام آزمایش در منزل و یا کار خود هستید، انجام آزمایش های آنلاین بهترین گزینه و انتخاب برای نمونه گیری و انجام آزمایش ها بی دغدغه می باشد. تمامی مراحل آزمایش در آزمایشگاه آنی آزما از پذیرش تا نمونه گیری و جواب دهی به صورت آنلاین و بدون نیاز به مراجعه حضوری انجام می پذیرد.

سوالات متداول

جمع بندی

زانو درد می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد؛ از آسیب‌های ورزشی و پارگی رباط‌ها و مینیسک گرفته تا آرتروز، التهاب مفصل، اضافه وزن یا حتی کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی. تشخیص دقیق علت زانو درد از طریق آزمایش‌های خون، معاینات زانو، تصویربرداری‌هایی مثل رادیولوژی و سونوگرافی و بررسی‌های پزشکی امکان‌پذیر است. اما در کنار تشخیص، درمان و مدیریت صحیح نیز اهمیت ویژه‌ای دارد تا درد کاهش یافته و کیفیت زندگی بهبود پیدا کند.
اگر شما یا اطرافیانتان با مشکل زانو درد روبه‌رو هستید، می‌توانید از خدمات فیزیوتراپی در منزل آنی آزما برای تست سالم بودن زانو بهره ببرید. این خدمات به شما کمک می‌کند بدون نیاز به رفت‌وآمد به مراکز درمانی، در محیط آرام خانه روند درمان خود را با نظارت متخصصین پیگیری کنید.