در مورد آزمایش HLA-B27 چه می دانید

سیستم ایمنی بدن با شناسایی سلول‌های خودی و بیگانه، نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌ها دارد. یکی از پروتئین‌های کلیدی در سطح گلبول‌های سفید، آنتی‌ژن لوکوسیت انسانی B27 (HLA-B27) است که اختلال در آن می‌تواند منجر به بیماری‌های خودایمنی شود. آزمایش HLA-B27 وجود این پروتئین را در گلبول‌های سفید بررسی می‌کند و به پزشکان کمک می‌کند تا علت علائم آرتروز، التهاب مفاصل یا یوویتیس را شناسایی کنند.

آرتروز، بیماری شایع مفصلی، با تحلیل غضروف و درگیری استخوان زیر غضروفی مشخص می‌شود و می‌تواند مفاصل دست، پا، زانو، ران و ستون فقرات را تحت تأثیر قرار دهد. تشخیص به موقع، به ویژه با استفاده از آزمایش HLA-B27، در شناسایی علل خودایمنی و پیشگیری از پیشرفت آسیب مفصلی اهمیت ویژه‌ای دارد.

شما می‌توانید انواع آزمایشات را به راحتی در خانه خود انجام دهید. می‌توانید از طریق فرم زیر درخواست آزمایش در خانه را ثبت کنید:

خلاصه مطلب:

عنوان	توضیح
HLA-B27 چیست؟	پروتئین موجود در سطح گلبول‌های سفید (آنتی‌ژن لوکوسیت انسانی B27) که به سیستم ایمنی کمک می‌کند بین سلول‌های خودی و بیگانه تمایز قائل شود.
هدف آزمایش HLA-B27	بررسی وجود یا عدم وجود پروتئین HLA-B27 در خون و کمک به تشخیص اختلالات خودایمنی مرتبط.
بیماری‌های مرتبط با HLA-B27	اسپوندیلیت آنکیلوزان، آرتریت واکنشی (سندروم ریتیر)، آرتریت روماتوئید نوجوانان، یوویتیت قدامی، بیماری‌های التهابی روده و برخی بیماری‌های مزمن دیگر.
علائم بالینی مرتبط	درد و التهاب مفاصل، سفتی ستون فقرات، التهاب چشم (یوویتیت)، ضایعات پوستی، التهاب مجرای ادرار، تغییرات دژنراتیو در استخوان‌ها.
زمان انجام آزمایش	زمانی که فرد دارای درد یا التهاب مزمن یا حاد مفاصل، ستون فقرات، چشم‌ها یا نشانه‌های خودایمنی باشد. همچنین در یوویتیت مکرر توصیه می‌شود.
تفسیر نتیجه	مثبت: افزایش احتمال ابتلا به بیماری خودایمنی مرتبط با HLA-B27. منفی: لزوماً رد بیماری نیست؛ افراد بدون HLA-B27 هم می‌توانند مبتلا شوند.
نکات مهم ژنتیکی	حضور HLA-B27 ارثی است و ژن‌های والدین تعیین‌کننده تولید این آنتی‌ژن هستند. زیرگروه‌های مختلف HLA-B27 وجود دارد که تأثیر آن‌ها بر بیماری هنوز مشخص نیست.
علل احتمالی ایجاد بیماری	ترکیبی از زمینه ژنتیکی و عوامل محیطی/عفونی مانند عفونت با کلامیدیا، سالمونلا، کامپیلوباکتر، یرسینیا و اورهلاپلاسما که ممکن است پاسخ ایمنی را تحریک کنند.
روش انجام آزمایش	نمونه خون وریدی، بدون نیاز به آمادگی خاص؛ می‌تواند به صورت آزمایش در منزل انجام شود.
اهمیت تشخیص به موقع	کمک به شناسایی علل خودایمنی درد مفاصل و التهاب، پیشگیری از پیشرفت آسیب مفصلی و انتخاب درمان مناسب.

در آزمایش HLA-B27 چه چیزی بررسی می شود؟

HLA-B27 پروتئین خاصی است (به آن آنتی ژن لوکوسیت انسانی یا HLA نیز گفته می شود) که در سطوح سلولی یافت می شود. اصطلاح HLA-B27 همچنین برای اشاره به ژن مورد استفاده در پروتئین HLA-B27 استفاده می شود. آزمایش HLA-B27 وجود یا عدم وجود پروتئین HLA-B27 را بر روی سطح گلبول های سفید خون فرد مشخص می کند.

آنتی ژن های لکوسیت انسانی پروتئین هایی هستند که به سیستم ایمنی بدن کمک می کنند و سلول های خود را شناسایی کرده و بین “خودی” و “غیر خودی” تمایز ایجاد می کنند. هرکسی ترکیبی ارثی از ژن های HLA دارد که بسیاری از آنتی ژن های موجود در سطح سلول های خود را کد می کند. وجود یا عدم وجود هر آنتی ژن ترکیبی مشخص HLA برای هر شخص ایجاد می کند.HLA-B27 در حدود 6٪ از جمعیت ایالات متحده یافت می شود.

افراد مبتلا به HLA-B27 احتمال ابتلا به بیماری های خود ایمنی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان ، آرتریت روماتوئید نوجوانان (JRA) ، آرتریت واکنشی (که یکی از زیرمجموعه آنها سندرم ریتیر است) و یوویتیت حاد قدامی جدا شده است. HLA-B27 همچنین با بیماری التهابی روده و طیف وسیعی از بیماری های مزمن مرتبط بوده است.

اسپوندیلیت آنکیلوزان و آرتریت واکنشی هر دو بیماری مزمن و پیشرونده هستند که بیشتر در زنان و در مردان رخ می دهد. اولین علائم معمولاً زمانی اتفاق می افتد که فرد در اوایل دهه 30 زندگی خود است. اغلب ، علائم اولیه این اختلالات خود ایمنی جزئی است و ممکن است چند سال طول بکشد تا تغییرات دژنراتیو مشخص در استخوان ها و مفاصل و در پرتوهای X قابل مشاهده باشد.

اسپوندیلیت آنکیلوزان با درد ، التهاب و سفت شدن تدریجی ستون فقرات ، گردن و قفسه سینه مشخص می شود. اسپوندیلیت انکیلوزان Ankylosing spondylitis یک نوع بیماری روماتیسمی مزمن است که عمدتا ستون مهره و مفاصل ساکروایلیاک (مفصل ساکروایلیاک مفصل بین استخوان ساکروم و لگن است) را گرفتار میکند. اسپوندیلیت به معنای التهاب ستون مهره است و انکیلوزان به این معنا است که استخوان ها تمایل دارند به یکدیگر جوش خورده و متصل شوند. اسپوندیلیت انکیلوزان موجب جوش خوردن مهره ها در ستون فقرات میشود.

آرتریت واکنشی گروهی از علائم است که شامل التهاب مفاصل ، مجرای ادرار و چشم ها و همچنین ضایعات پوستی است. آرتریت واکنشی یا راکتیو Reactive arthritis به معنی ایجاد التهاب در یک مفصل به دنبال عفونت در دیگر قسمت های بدن است. آرتریت به معنای التهاب مفصل است و منظور از آرتریت واکنشی اینست که مفصل واکنش نشان می دهد. این یک واکنش به عفونت در محل دیگری از بدن غیر از خود مفصل است. محل این عفونت معمولا در روده یا مجرای ادرار است. گاهی اوقات به این بیماری سندروم ریتر Reiter’s syndrome هم میگویند.

آرتریت روماتوئید نوجوانان نوعی آرتروز است که در افراد کم سن و سال رخ می دهد. آرتریت به معنی التهاب مفاصل است و آرتریت مزمن جوانان، یک بیماری التهابی و مزمن مفاصل است که در کودکان زیر 16 سال رخ می دهد. این بیماری شایع ترین بیماری روماتیسمی و التهابی مفاصل در کودکان است. این بیماری با توجه به شدت بیماری، شرایط ژنتیکی بیمار ممکن است یک یا چند مفصل را گرفتار نماید و درگیری سایر ارگانهای بدن مانند چشم، قلب و پوست نیز در آن دیده می شوند. علت بیماری دقیقا مشخص نیست ولی آنچه که مسلم است این بیماران دارای یک زمینه ژنتیکی برای ابتلا به این بیماری هستند.

در این بیماری به دلیل نامعلوم سیستم ایمنی بدن برعلیه بافت مفصل شروع به فعالیت می نماید و آن را غیر خودی تشخیص می دهد. این حالت ممکن است معمولا متعاقب ابتلا به یک عفونت اتفاق افتاد ولی آنچه مسلم است این بیماری نه یک بیماری عفونی است و نه یک مشکل ارتوپدیک. برخلاف آنچه که در گذشته نیز تصور می شد این بیماری هیچ ارتباطی با آب و نمناک بودن محیط ندارد و همانطور که بعدا نیز گفته می شود ورزشهای آبی برای این بیماران بسیار مفید است.

از آنجائی که ماهیت این بیماری در کودکان مانند بالغین نیست و عموما بهبود می یابد استفاده از اصطلاح آرتریت روماتوئید جوانان امروزه منسوخ شده و فقط برای انواع بسیار خاص و محدود بیماری که در سنین بعد از بلوغ نیز ادامه می یابد استفاده می شود.

یوویتیت قدامی با التهاب مکرر ساختارهای یک یا هر دو چشم همراه است. چشم از سه لایه تشکیل شده است. لایه خارجی که شامل صلبیه و قرنیه، لایه میانی ((یووه آ)) (عنبیه، اجسام مژگانی و مشیمیه) و لایه داخلی همان شبکیه می باشد. به التهاب لایه میانی چشم يووئيت گفته مي شود.

در حالی که HLA-B27 به عنوان علت هیچ یک از این اختلالات اثبات نشده است ، شیوع آنتی ژن بیشتر در افراد مبتلا وجود دارد. به عنوان مثال ، حتی اگر تنها 6٪ از جمعیت HLA-B27 داشته باشند ، 80-90٪ از افراد مبتلا به اسپوندیلیت آنکیلوزان برای آزمایش HLA-B27 مثبت هستند.

از آزمایش HLA-B27 چگونه استفاده می شود؟

آزمایش HLA-B27 در درجه اول درخواست داده می شود تا به تقویت یا تأیید تشخیص موارد مشکوک به اسپوندیلیت آنکیلوزان ، آرتریت واکنشی ، آرتریت روماتوئید نوجوانان (JRA) یا گاهی اوقات یوویتیت قدامی کمک کند. آزمایش HLA-B27 یک تست تشخیصی نیست. یعنی این یک آزمایش قطعی نیست که بتواند برای تشخیص یا رد یک اختلال استفاده شود. این نتیجه اطلاعات را اضافه می کند و یک قطعه شواهد به همراه ارزیابی علائم ، نشانه ها و سایر آزمایش های آزمایشگاهی برای پشتیبانی یا رد تشخیص برخی از اختلالات خود ایمنی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان و آرتریت واکنشی است که مورد استفاده قرار می گیرد.

آزمایش HLA-B27 ممکن است به عنوان بخشی از یک گروه آزمایش ها انجام شود که برای کمک به تشخیص و ارزیابی شرایط ایجاد درد مزمن مفاصل مانند تورم ، سفتی و التهاب مفاصل انجام می شود. این گروه از آزمایش ها می توانند شامل یک فاکتور روماتوئید (RF) باشد یا با یک سرعت رسوب گلبول های قرمز (ESR) یا یک پروتئین واکنشی C (CRP) مرتبط باشد. HLA-B27 بعضی مواقع دستور داده می شود تا به فرد در ارزیابی یوویتیت مکرر که ناشی از یک روند بیماری قابل تشخیص نیست، کمک کند.

آزمایش HLA-B27 چه زمانی درخواست داده می شود؟

آزمایش HLA-B27 ممکن است هنگامی انجام شود که فرد درد و التهاب حاد یا مزمن در ستون فقرات ، گردن ، قفسه سینه ، چشم ها و یا مفاصل خود داشته باشد و پزشک معالج بهداشتی گمان می کند که علت آن یک اختلال خود ایمنی است که با حضور آنتی ژن HLA-B27 همراه است. وقتی شخصی به یوویتیت مکرر مبتلا شده باشد ، آزمایش HLA-B27 نیز ممکن است درخواست داده شود.

پزشکان متخصص معمولاً هنگامی که به اسپوندیلیت آنکیلوزان مشکوک هستند از نتیجه آزمایش HLA-B27 استفاده می کنند ، اما این بیماری در مراحل اولیه است و مهره های ستون فقرات هنوز دچار تغییرات مشخصی نشده اند که در آزمایش اشعه X دیده شوند و انجام این آزمایش در تشخیص روند بیماری و داروهایی که ممکن است در کاهش علائم بیماری فرد کمک کننده باشند، مورد استفاده قرار گیرد.

نتیجه این آزمایش چه چیزی را نشان می دهد؟

آزمایش HLA-B27 مثبت بدین معنی است که فرد مورد آزمایش در معرض خطر ابتلا به برخی بیماری های خود ایمنی است. اگر فرد علائمی مانند درد مزمن ، التهاب و یا تغییرات دژنراتیو استخوان ها (همانطور که در پرتونگاری با اشعه ایکس مشاهده می شود) داشته باشد ، در این صورت از تشخیص اسپوندیلیت آنکیلوزان ، آرتروز واکنشی یا دیگر اختلالات خود ایمنی که همراه با HLA-B27، است پشتیبانی می کند. این امر به ویژه در مورد افراد جوان ، و مردان و در صورت تجربه اولین علائم خود قبل از 40 سالگی، صادق است.

اگر آزمایش HLA-B27 منفی باشد ، نشانگر تشخیص داده نمی شود. اما این بدان معنا نیست که فرد مورد آزمایش از شرایط مشکوک برخوردار نیست زیرا افرادی که آنتی ژن HLA-B27 ندارند نیز می توانند این بیماری های خود ایمنی را ایجاد کنند. به همین ترتیب ، کسی که آنتی ژن HLA-B27 داشته باشد لزوماً یکی از این شرایط را ایجاد نمی کند. محققان در تلاشند تا تعیین كنند كه چه عواملی احتمالی بیشتر افراد مبتلا به HLA-B27 در ایجاد این بیماریهای خاص و چه عواملی باعث آنها می شود.

اینکه آنتی ژن HLA خاصی وجود داشته باشد یا نه ، از نظر ژنتیکی تعیین می شود. ژن هایی که از والدین به فرزندانشان منتقل می شوند ، تولید آنتی ژن ها را کنترل می کنند. اگر دو عضو همان خانواده HLA-B27 مثبت باشند و یکی از آنها به بیماری مرتبط با HLA-B27 مبتلا شود ، در نتیجه فرد دیگر در معرض خطر ابتلا به یک بیماری مشابه قرار دارد.

اگرچه بیماری های مرتبط با HLA-B27 در مردان بیشتر اتفاق می افتد ، زنان نیز ممکن است مبتلا شوند. با این حال ، علائم و نشانه های مربوط به این بیماری ها اغلب در زنان خفیف تر است.

با استفاده از روش های جدید آزمایش ژنتیکی ، اکنون می توان HLA-B27 را به زیرگروه های مختلفی تفکیک کرد. تاکنون حداقل 105 زیر گروه مختلف از جمله HLA B27 * 05 و HLA B27 * 02 شناسایی شده اند. این که چگونگی حضور این زیرگروه های خاص بر احتمال ابتلا به بیماری خود ایمنی تأثیر می گذارد، هنوز مشخص نیست.

چه عواملی باعث ایجاد اختلالات خود ایمنی در ارتباط با HLA-B27 می شود؟

در بیشتر موارد علت این عوامل مشخص نیست. با این وجود ، در برخی موارد آرتریت واکنشی، بین عفونت قبلی توسط میکروب هایی مانند کلامیدیا ، کامپیلوباکتر ، سالمونلا ، اورهلاپلاسما یا یرسینیا و شروع بیماری ارتباط وجود دارد. تصور می شود که شباهت های بین آنتی ژن HLA-B27 و آنتی ژن های موجود در سطح میکروب ها سیستم ایمنی بدن را به مبارزه با هم میکروب و هم بافت های خود فرد تحریک می کند و اختلال خود ایمنی را پس از بر طرف شدن عفونت راه اندازی می کند.

انجام آزمایش HLA-B27 به صورت آزمایش در منزل در دسترس شماست. برای این کار کافیست فقط به سایت آنی آزما مراجعه کرده و پس از تعیین مکان و زمان نمونه برداری با رعایت کلیه پروتکل های ایمنی و بهداشتی، آزمایش شما در کوتاه ترین زمان و با بالاترین کیفیت انجام شود.

سوالات متداول

جمع بندی

سیستم ایمنی با تمایز بین سلول‌های خودی و بیگانه، نقش حیاتی در حفظ سلامت بدن دارد و پروتئین HLA-B27 در سطح گلبول‌های سفید یکی از عوامل کلیدی این تمایز است. اختلال یا حضور این پروتئین می‌تواند فرد را در معرض بیماری‌های خودایمنی قرار دهد. آزمایش HLA-B27 ابزاری ارزشمند برای شناسایی این پروتئین است و به پزشکان کمک می‌کند تا علل علائم مفصلی، التهابی یا چشمی مانند آرتروز، اسپوندیلیت آنکیلوزان، آرتریت واکنشی و یوویتیت قدامی را تشخیص دهند.

تشخیص به موقع، به‌ویژه در افراد جوان و مردانی که اولین علائم بیماری‌های خودایمنی را تجربه می‌کنند، امکان پیشگیری از پیشرفت آسیب مفصلی و انتخاب درمان مناسب را فراهم می‌آورد. آزمایش HLA-B27 می‌تواند به‌صورت خون وریدی انجام شود و حتی در خانه با رعایت پروتکل‌های بهداشتی قابل انجام است.

با توجه به اهمیت عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز بیماری‌های مرتبط با HLA-B27، این آزمایش به عنوان یک ابزار کمکی در کنار ارزیابی بالینی و سایر آزمایش‌ها، به تشخیص و مدیریت اختلالات خودایمنی کمک می‌کند و نقش مهمی در ارتقای کیفیت زندگی بیماران دارد.