سلامت روان به همان اندازه سلامت جسم اهمیت دارد. بسیاری از افراد ممکن است نشانههایی مانند خستگی، بیحوصلگی یا کاهش علاقه به فعالیتهای روزمره را تجربه کنند و به دنبال علت باشند. یکی از پرسشهای رایج این است که چگونه میتوان تشخیص داد که این علائم ناشی از افسردگی است یا مشکلات پزشکی دیگری مانند اختلالات تیروئید، کمخونی یا کمبود ویتامینها.
در این مقاله پاسخ به این سؤال را خواهید یافت و با انواع آزمایشها و معاینات لازم برای تشخیص افسردگی آشنا میشوید. همچنین میتوانید قیمت بهروز و خدمات آزمایش در منزل را در سایت آنی آزما مشاهده کنید و با کمک فرم آنلاین، درخواست نمونهگیری بدون مراجعه حضوری داشته باشید.
درخواست رزرو نوبت رایگان
روشهای تشخیص افسردگی
تشخیص افسردگی یک فرآیند پیچیده است که شامل موارد زیر میشود:
- معاینه بالینی و پرسشنامهها: پزشک با پرسیدن سوالات استاندارد و استفاده از پرسشنامههایی مانند PHQ-2 و PHQ-9، میتواند شدت علائم افسردگی را ارزیابی کند.
- رد سایر اختلالات پزشکی: آزمایشهای آزمایشگاهی صرفاً برای رد کردن بیماریهای دیگر انجام میشوند. بیماریهایی که میتوانند علائم شبیه افسردگی ایجاد کنند شامل کمکاری یا پرکاری تیروئید، کمبود ویتامین D، کم خونی، مشکلات غدد درونریز و برخی بیماریهای مزمن هستند.
- داروها و مواد مؤثر بر خلق: برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها، داروهای غیرقانونی، مصرف بیش از حد الکل یا داروهای بدون نسخه میتوانند علائم افسردگی را تشدید کنند. بنابراین در صورت مصرف این داروها، باید عوارض جانبی آنها بررسی شود.
| نوع آزمایش | هدف و کاربرد |
|---|---|
| آزمایش تیروئید (TSH, T3, T4) | بررسی کمکاری یا پرکاری تیروئید که میتواند علائم مشابه افسردگی ایجاد کند. |
| CBC (شمارش کامل سلولهای خونی) | تشخیص کمخونی یا اختلالات خونی که ممکن است باعث خستگی و خلق پایین شوند. |
| ویتامین D | بررسی کمبود ویتامین D که با افزایش ریسک افسردگی مرتبط است. |
| الکترولیتها، عملکرد کلیه و کبد | اطمینان از سلامت اندامها و جلوگیری از تجمع داروها در بدن. |
| غربالگری دارویی و سمشناسی | بررسی اثر داروها یا مواد شیمیایی بر خلق و روان فرد. |
| MRI یا CT اسکن مغز | در موارد مشکوک به تومور مغزی یا آسیبهای سیستم عصبی مرکزی. |
| ECG و EEG | بررسی اختلالات قلبی و مغزی که میتوانند علائم مشابه افسردگی ایجاد کنند. |
| پرسشنامه PHQ-2 و PHQ-9 | ارزیابی شدت علائم افسردگی و شناسایی نیاز به پیگیری روانپزشکی. |
تشخیص افسردگی و معاینه فیزیکی
همان طور که در بالا اشاره شد تشخیص افسردگی با انجام معاینه های فیزیکی معمولا با هدف رد کردن علت پزشکی و اختلالی که ممکن است با افسردگی در ارتباط باشد، درخواست می شود . هنگام انجام معاینه فیزیکی ، پزشک معمولا تمرکز خود را بر روی سیستم عصبی و غدد درون ریز قرار می دهد و همچنین پزشک سعی خواهد کرد هر گونه نگرانی عمده را که ممکن است در علائم افسردگی بالینی نقش داشته باشد ، شناسایی کند. به عنوان مثال ، کم کاری تیروئید – که ناشی از غده تیروئید کم کار است – شایع ترین بیماری پزشکی است که با علائم افسردگی همراه است. سایر اختلالات غدد درون ریز همراه با افسردگی شامل پرکاری تیروئید – ناشی از تیروئید بیش از حد فعال و بیماری کوشینگ – اختلال غده فوق کلیه است.
توجه داشته باشید بسیاری از بیماری ها و آسیب های سیستم عصبی مرکزی نیز می تواند منجر به افسردگی شود که در ادامه به این موارد اشاره می کنیم:
- تومورهای سیستم عصبی مرکزی
- ضربه به سر
- اسکلروز چندگانه
- سکته
- سفلیس
- سرطان های مختلف (لوزالمعده ، پروستات ، پستان)
در تشخیص افسردگی و معاینات حتما دارو هایی که مصرف می کنید را بیان کنید چون برخی دارو ها نیز ممکن است در بروز و حتی تشدید علائم افسردگی دخیل باشند برای مثال داروی کورتیکواستروئید مانند پردنیزون ، که افراد برای بیماری هایی مانند آرتریت روماتوئید یا آسم مصرف می کنند ، می تواند در ایجاد افسردگی نقش داشته باشد. همچنین داروهای دیگر مانند استروئیدهای غیرقانونی ، مصرف بیش از حد الکل ، و آمفتامین و داروهای ضد اشتها که بدون نسخه تهیه می شود و غیره ممکن است باعث افسردگی شوند.
تشخیص افسردگی و آزمایشات آزمایشگاهی
در تشخیص افسردگی پزشک شما معمولاً می تواند با پرسیدن سوالات خاص از شما و انجام معاینه بدنی، به افسردگی شما پی ببرد. اما با این حال ممکن است پزشک شما آزمایشات آزمایشگاهی را درخواست کند تا سایر تشخیص ها را رد کند. پزشک شما به احتمال زیاد آزمایش خون را برای بررسی شرایط پزشکی که ممکن است علائم افسردگی ایجاد کند ، انجام می دهد. وی از آزمایش خون برای بررسی مواردی مانند کم خونی و همچنین تیروئید یا احتمالاً سایر هورمون ها و گاهی سطح کلسیم و ویتامین D استفاده خواهد کرد.
آزمایشات بررسی هورمون های تیروئیدی
گاهی در تشخیص افسردگی ممکن است با علائم مشکلات غددی و هورمونی رو به رو باشیم. غده تیروئید با تولید و ترشح هورمون ها بسیار از متابولیسم های بدن را کنترل می کند. کاهش یا افزایش تولید هورمون های این غده که به ترتیب با کم کاری و پرکاری تیروئید همراه است با افسردگی ممکن است همراه باشد. هورمون های تیروئیدی نقش به سزایی در عملکرد مغز دارند و اختلال در غده تیروئید باعث پایین آمدن سطح هورمون تیروئید و کاهش سروتونین و درنتیجه منجر به بروز افسردگی میشود
البته نکته دیگر که باید به آن توجه داشت این است که بیماران دچار کم کاری تیروئید به دلیل خستگی و بی حالی ممکن است گوشه گیر شوند که اطرافیان آنها فکر میکنند این بیماران دچار افسردگی شده و خانواده خودشان را دوست ندارند و به راحت به آنها انگ بیماری روانی میزنند.
اما حقیقت اینطور نیست این بیماران دچار افسردگی نشده و خانواده خودشان را هم دوست دارند، اما به دلیل بی حالی و خستگی مفرط به گوشه گیری و کم حرفی عادت کرده و حالتهایی مثل بیماران افسردگی را میگیرند غافل از اینکه کم کاری تیروئید یک بیماری ساده و درمان پذیر است که با یک آزمایش تیروئید در منزل میتوان به آن پی برد و درمان آن هم بسیار ساده است و بیمار با خوردن یک قرص درمان میشود با این تفاوت که این قرص را باید تا آخر عمر مصرف کند.
آزمایش کم خونی
در تست های تشخیص افسردگی ، آزمایشات کم خونی نیز درخواست می شود. کم خونی در بدن علائم زیادی را به دنبال دارد که یکی از آن ها به افسردگی، کج خلقی، عصبانیت زیاد و غیره اشاره کرد. فقر آهن و کم خونی ممکن است عامل خستگی، عدم تمرکز، اضطراب و افسردگی باشد. آهن یک عنصر حیاتی برای بسیاری از اعضای بدن است.
آهن بهصورت فعال در بسیاری از فعالیتهای طبیعی بدن نقش دارد: انتقال اکسیژن، تنفس سلولها، تولید انرژی، رشد و نمو سلولها، تولید DNA (ماده اصلی موجود در هسته سلولهای بدن) و بسیاری از کارهای دیگر. مغز هم بهعنوان یک عضو فعال بدن برای انجام بسیاری از امور طبیعی، به میزان آهن بدن حساس است و کاهش میزان آن با اختلال در عملکرد مغز و حتی افسردگی در طولانی مدت همراه است.
جهت تشخیص و غربالگری کم خونی آزمایش CBC درخواست می شود. آزمایش CBC یا شمارش کامل سلول های خونی، یکی از آزمایش های بسیار رایج و کاربردی در آزمایشگاه های بالینی می باشد که برای بررسی وضعیت کلی سلامتی شما و همچنین تشخیص رنج وسیعی از بیماری های مختلف مانند عفونت، آنمی و کم خونی و لوسمی ها، مورد استفاده قرار می گیرد و اطلاعات مهمی را در اختیار پزشک قرار می دهد.
آزمایش ویتامین D
کمبود ابن ویتامین ممکن است با افسردگی مرتبط باشد و به همین دلیل قبل از تشخیص افسردگی این تست نیز درخواست می شود. ویتامین D یک هورمون منحصربفرد نورواستروئیدی است که نقش حیاتی در سلامت استخوانها دارد و امروزه محققین پی بردن که ویتامین D در دیگر حوزههای سلامت نیز نقش ایفا میکند. یکی از این نقشها در ارتباط با افسردگی است. مطالعات مختلفی درمورد ارتباط بین ویتامین D و افسردگی انجام شده.
دلایل بیولوژیکی فراوانی برای وجود نقش احتمالی ویتامینD در توسعه و عملکرد مغزی وجود دارد. بعضی از گیرندههای مغز، گیرندههای ویتامین D هستند، به این معنی که ویتامین D به نوعی در مغز عمل میکند. این گیرندهها در مناطقی از مغز یافت میشوند که با افسردگی ارتباط دارند به همین دلیل ویتامین D با افسردگی و سایر مشکلات روحی روانی ارتباط دارد.
تست های غربالگری قبل از تشخیص افسردگی
در انجام فرایند تشخیص افسردگی قبل از درخواست تست های آزمایشگاهی برای یافتن علت احتمالی پزشکی در بدن فرد، پزشک از شما در خواست پر کردن یک پرسش نامه را می کند.
یکی از نمونه های آزمون غربالگری ، یک پرسشنامه دو بخشی است که نشان داده شده است در شناسایی احتمال افسردگی بسیار قابل اعتماد است. وقتی این آزمون را انجام می دهید ، از شما خواسته می شود به دو سوال پاسخ دهید:
- در طول ماه گذشته ، احساس ناراحتی ، افسردگی یا ناامیدی برای شما آزار یافته است؟
- در طول ماه گذشته ، علاقه و لذت کمی در انجام کارها آزار داده اید؟
پاسخ شما به این دو سوال مشخص خواهد کرد که پزشک باید چه کاری برای شما انجام دهد. پزشک برای تأیید تشخیص افسردگی ممکن است سوالات اضافی از شما بپرسد. یا اگر پاسخ های شما نشان می دهد که به افسردگی مبتلا نیستید ، پزشک ممکن است علائم شما را مجدداً بررسی کند تا به تلاش برای یافتن علت ادامه دهد. مطالعات نشان می دهد که این دو سوال به ویژه هنگامی که با آزمایش دیگری به عنوان بخشی از فرآیند ارزیابی استفاده می شود ، ابزارهای بسیار موثری برای تشخیص افسردگی هستند.
درمان پس از تشخیص افسردگی
افسردگی قابل درمان است و تشخیص به موقع، مسیر بهبود را هموار میکند. روشهای درمان شامل:
- دارودرمانی: مصرف داروهای ضدافسردگی طبق دستور پزشک.
- رواندرمانی: مشاوره با روانشناس یا روانپزشک برای تغییر الگوهای فکری و رفتاری.
- تغییر سبک زندگی: ورزش منظم، خواب کافی و مدیریت استرس.
- و …
سوالات متداول
آیا آزمایش خون میتواند مستقیماً افسردگی را تشخیص دهد؟
خیر، آزمایشهای آزمایشگاهی برای رد کردن بیماریهای دیگر استفاده میشوند، نه برای تشخیص مستقیم افسردگی.
آزمایش CBC چه کمکی به تست افسردگی و اعصاب میکند؟
کمخونی یا اختلالات خونی میتوانند باعث خستگی و خلق پایین شوند؛ این آزمایش وضعیت عمومی خون را نشان میدهد.
آیا میتوان همه آزمایشها را در خانه انجام داد؟
بله، خدمات آنی آزما امکان نمونهگیری و انجام اکثر آزمایشهای مرتبط با تشخیص افسردگی را در منزل فراهم میکند.
جمع بندی
تشخیص افسردگی نیازمند معاینه بالینی و گاهی آزمایشهای پزشکی است تا سایر بیماریها رد شوند. خوشبختانه، شما میتوانید تمامی آزمایشهای مربوط به بررسی علائم افسردگی را در منزل و بدون مراجعه حضوری با خدمات آنی آزما انجام دهید و نتایج را آنلاین دریافت کنید. این روش سریع، مطمئن و راحت است. همچنین میتوانید درخواست ویزیت روانپزشک در منزل داشته باشید.
