آزمایش ویتامین 12 B یکی از مهم ترین آزمایش های چکاپ دوره ای است و می تواند به تشخیص زودهنگام بیماری های کمبود ویتامین در تمامی گروه های سنی کمک کند. اگر فردی با نشانه های کمبود ویتامین B12 مواجه شود باید در اولین فرصت به پزشک مراجعه کرده و این آزمایش را انجام دهد. برای اینکه با این آزمایش مهم آشنا شویم و اهمیت آن را بیشتر درک کنیم، بهتر است درباره کمبود این ویتامین و نشانه های آن کمی صحبت کنیم.
بررسی کارایی ویتامین ب ۱۲ در بدن
یکی از مهمترین ویتامینها در بدن که به حفظ شادابی و طراوت پوست و همچنین سلامتی بدن کمک میکند ویتامین ب ۱۲ نام دارد. این ویتأمین محلول در آب است. بنابراین اگر مقدار زیادی از آن را مصرف کنید نباید نگران نباشید چون مازاد آن به راحتی از طریق ادرار از بدن دفع خواهد شد.
ولی چنین موضوعی در مورد ویتامینهای محلول در چربی صدق نمیکند. این دسته از ویتامینها در صورت بیشبود در بدن، داخل کبد ذخیره شده و باعث مسمومیت فرد میشوند. بنابراین از آنجایی که مسأله مسمومیت بدن برای ویتامین ب 12 رخ نمیدهد، در مصرف مواد غذایی حاوی این ویتامین به هیچ عنوان کوتاهی نکنید به خاطر اینکه این ویتامین عملکردهای مهمی در بدن دارد.
کمبود ویتامین B12 چیست؟
ویتامین B12 یک ویتامین مهم برای بسیاری از عملکردهای بدن از جمله سلامت مغز، تولید سلول های خونی و عملکرد صحیح اعصاب است. راه های مختلفی برای آزمایش ویتامین B12 و تعیین سطح آن در بدن وجود دارد. می توانید آزمایش خود بدهید یا آزمایش ادرار انجام دهید. این آزمایش های چکاپ، سطوح ویتامین B12 شما را بررسی می کنند:
- تعیین مقدار کل ویتامین B12
- تعیین متیل مالونیک اسید (MMA)
- تعیین هموسیستئین
- هولوترانس کوبالامین (holoTC)
کمبود ویتامین B12 در بدن می تواند منجر به نشانه های زیر شود:
- آسیب های عصبی دائمی
- بدتر شدن عملکرد مغز
- از دست دادن حافظه
- ناباروری موقت در زنان
افرادی که چاق هستند یا گوشت زیاد مصرف می کنند نیز دارای سطح بالاتر از حد طبیعی از این ویتامین هستند. سطوح بالای ویتامین B12 می تواند نشانه بیماری کبد، انواع خاصی از سرطان خون یا دیابت باشد. کمبود ویتامین B12 یک بیماری شایع است. بسیاری از افراد، به ویژه افراد مسن و افراد مبتلا به اختلالات روده، در جذب ویتامین B12 از غذا و مکمل های خوراکی، اغلب مشکل دارند.
چه زمانی، پزشک آزمایش ویتامین B12 را تجویز می کند؟
وقتی پزشک علائم زیر را در فرد مشاهده کند، انجام آزمایش ویتامین B12 را توصیه خواهد کرد:
- سوزن سوزن شدن دست و پا
- مشکلات تعادل
- تپش قلب
- گیجی
- زوال عقل
- ضعف
- از دست دادن اشتها
همچنین اگر پزشک مشکوک به کم خونی خطرناک در فرد باشد، ممکن است این آزمایش را برای او تجویز کند. کم خونی Pernicious ، نوعی کاهش گلبول های قرمز خون است و زمانی اتفاق می افتد که روده فرد نمی تواند ویتامین B12 را که برای تولید گلبول های قرمز خون ضروری است، جذب کند. علائم این نوع کم خونی اغلب در افراد کمتر از 30 سال دیده نمی شود. میانگین سن تشخیصی، 60 سال است
علائم این بیماری عبارتند از:
- اسهال یا یبوست
- فرسودگی جسمی
- از دست دادن اشتها
- رنگ پریدگی پوست
- زبان قرمز و ملتهب یا خونریزی لثه ها
- سطوح بالای فولات سرم خون
اگر سطح فولات سرم خون، بالا باشد، ممکن است پزشک آزمایش ویتامین B12 را نیز تجویز کند. اسید فولیک برای رشد و نمو بدن و تولید گلبول های قرمز و سفید و پلاکت ها، ضروری است.
چه کسانی به آزمایش ویتامین B12 نیاز دارند؟
بدن شما به طور طبیعی ویتامین B12 تولید نمی کند. باید برای جذب این ویتامین، از محصولات حیوانی مانند ماهی، گوشت و لبنیات در رژیم روزانه خود استفاده کنید. افرادی که در معرض خطر کمبود ویتامین B12 هستند شامل گروه های زیر می باشند:
- بزرگسالان مسن تر و سالمندان
- کودکان
- گیاهخواران
- رژیم های سخت گیاه خواری
- افراد مبتلا به دیابت
- افرادی که جراحی بای پس معده انجام داده اند
انواع آزمایش ویتامین B12 و نحوه انجام آنها
1- آماده شدن برای آزمایش خون
وقتی می خواهید برای انجام آزمایش ویتامین B12 آماده شوید، مسئول آزمایشگاه یا نمونه گیری به شما میگوید که حدود شش تا هشت ساعت قبل از آزمایش چیزی نخورید یا ننوشید. باید مطمئن شوید که در روزهای قبل از آزمایش به خوبی آب کافی را مصرف کرده اید.
در طول آزمایش، پزشک ناحیه کوچکی از بازو یا آرنج شما را با یک دستمال مرطوب ضد عفونی کننده یا پد الکلی تمیز می کند. مسئول نمونه گیری خون، یک نوار الاستیک در بالای بازوی شما می پیچد تا جریان خون افزایش یابد. سپس سوزن را وارد رگ شما کرده و خون را جمع آوری می کند.
2-انجام آزمایش ویتامین B12 در منزل
امروزه با پیشرفت خدمات آزمایش خون در منزل، این امکان فراهم شده تا نمونه گیری و خون گیری در منزل برای تست ویتامین B12 هم به راحتی میسر باشد.
تفسیر نتایج آزمایش ویتامین B12
سطوح بالا و پایین ویتامین B12 ممکن است نشان دهنده یک مشکل اساسی برای فرد باشد. سطوح پایین این ویتامین می تواند نشان دهنده کم خونی، وجود یک انگل در سیستم داخلی بدن و یا پرکاری تیروئید باشد. سطوح بالای B12 ممکن است خطر ابتلا به سرطان را افزایش دهد. سطوح بالای این ویتامین همچنین می تواند نشانه ای از موارد زیر باشد:
- بیماری کبد
- انواع خاصی از سرطان خون
- دیابت
- نارسایی کلیه
بنابراین مهم است که نتایج آزمایش ویتامین B12 خود را با پزشک خود در میان بگذارید.
بیشتر بخوانید: تفسیر جواب آزمایش خون توسط تیم متخصص آنی آزما
بر همین اساس، تفسیر نتایج آزمایش ویتامین B12 به صورت زیر می باشد:
نتایج بر اساس پیکوگرم در میلی لیتر (pg/mL)
- کمتر از 150 pg/ml: مقدار ویتامین B12، کم است
- 200 تا 600 pg/ml : سطح ویتامین B12 ، نرمال است
- 800 pg/ml: سطح ویتامین B12، بالا است
منابع غذایی حاوی ویتامین ب ۱۲
سادهترین راه برای تأمین ویتامین b۱۲ در بدن مصرف قرصهایی است که در داروخانهها به صورت آزاد و بدون نسخه در اختیار شما قرار میگیرد. اما قطعاً اگر ما رژیم غذایی غنی از انواع ویتامینها داشته باشیم نیاز به مصرف قرص نخواهیم داشت. بعضی از افراد به دلیل بیماریهای گوارشی نمیتوانند هر نوع دارویی مصرف نمایند.
بنابراین مصرف گوشت قرمز، جگر و غذاهای دریایی به خصوص صدف و ماهی و همچنین زرده تخم مرغ، غنی از ویتامین b۱۲ هستند. در بین گیاهان نیز غلات غنی از ویتامین ب ۱۲ هستند. بنابراین در رژیم غذایی خود نان را حتماً در نظر بگیرید. همچنین توصیه میکنیم مصرف شیر به صورت روزانه فراموش نشود به خصوص برای کودکان خود این توصیه را جدی بگیرید.
آیا مصرف زیاد ویتأمین ب ۱۲ عوارضی به همراه دارد؟
با توجه به اینکه ویتامین b۱۲ محلول در آب است و بنابراین اگر مقدار زیادی از آن وارد بدن گردد، هیچگونه مسمومیتی برای شما رخ نمیدهد بلکه مازاد آن به راحتی از طریق ادرار دفع میشود. بنابراین شما حتی بدون آزمایش خون و بدون اینکه اطلاعی از سطح ویتامین b۱۲ در بدن خود داشته باشید میتوانید مواد غذایی، قرصها و مکملهای حاوی این ویتامین را مصرف نمایید. اما البته باید این نکته را نیز در نظر بگیرید که برخی از افراد دچار حساسیت به گروهی از ویتامینها میشوند.
برای مثال کهیر و خارش از جمله علائم پوستی ناشی از مصرف ویتامین b۱۲ است. در صورتی که با مصرف مکملهای حاوی این ویتامین دچار چنین مشکلاتی شدید با متخصص مشورت نمایید.
برای انجام آزمایش در منزل کافیست به سایت آزمایشگاهی آنی آزما مراجعه کنید.
چطور می توانیم سطح ویتامین B12 در بدن را متعادل نگه داریم؟
برای افرادی که سطح ویتامین B12 در آنها بالاتر است، بهترین راهکار شامل تنظیم رژیم غذایی است. این به معنای مصرف کمتر محصولات حیوانی مانند گوشت، لبنیات و غذاهای دریایی باشد. اگر کمبود B12 در شما تشخیص داده شد، هدف از درمان، افزایش سطح ویتامین B12 در شما است. درمان شما ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تزریق آمپول ویتامین B12؛ تزریق مکرر برای کسانی که کمبود شدید دارند تجویز می شود
- مصرف مکمل های روزانه ویتامین B12، مانند سیانوکوبالامین
- پیروی از یک رژیم غذایی غنی از ویتامین B12
برای جلوگیری از کمبود ویتامین B12 چه بخوریم؟
بسیاری از موارد کمبود ویتامین B12 ، ریشه در مشکلات تغذیه ای دارند، اما می توان اقدامات پیشگیرانه را انجام داد. اقدامات مهم در این شرایط، شامل توجه دقیق به رژیم غذایی است، به خصوص اگر گیاهخوار هستید.
یک وعده صبحانه با غلات غنی شده می تواند 25 تا 100 درصد ارزش مصرف روزانه شما را تامین کند. چند گرم ماهی سالمون پخته شده، حدود 80 درصد از ارزش مصرف روزانه شما را تأمین می کند.
بهترین مواد غذایی برای تأمین ویتامین B12 شامل گزینه های زیر هستند:
- غذای دریایی
- جگر، گوشت گاو
- مرغ و جوجه
- شیر سویای غنی شده
- لبنیات، مانند شیر، ماست، پنیر
- مکمل های ویتامین
مهمترین عملکردهای مهم این ویتامین در بدن عبارتند از:
– ویتامین ب ۱۲ در جریان خونسازی و ساخت گلبولهای قرمز نقش بسیار مهمی ایفا میکند. بنابراین کمبود آن میتواند تأثیر بسیار چشمگیری بر روی کمخونی فرد بگذارد. خانمها که عادت ماهانه دارند حتماً باید ویتامین b۱۲ بیشتری مصرف کنند چون در طول هر ماه حجم زیادی از خود را از دست میدهند و باید از نظر ویتامین b۱۲ بدن خود را تقویت نمایند تا خون از دست رفته مجدداً تامین گردد.
– از دیگر عملکردهای ویتامین ب ۱۲ باید به عملکرد بهتر سیستم عصبی بدن اشاره کرد. متأسفانه در چند سال اخیر آمار مبتلایان به ام اس افزایش داده و مهمترین عاملی که در این بیماری نقش دارد، ضعف سیستم عصبی محیطی است. بنابراین در شرایط فعلی جامعه که استرس و اضطراب زیاد شده و حجم کاری مردم نیز افزایش یافته است، مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین b۱۲ و یا قرص ویتأمین b۱۲ را اکیداً توصیه میکنیم.
– ویتامین ب ۱۲ باعث تقویت حافظه میشود و تمرکز فرد روی امور کاری و درسی را افزایش میدهد. به همین دلیل برای دانشآموزانی که کنکوری هستند مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین ب ۱۲ اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
– مادران باردار باید تحت نظر متخصص خود از قرص مواد غذایی و مکملهای ویتامین ب ۱۲ استفاده کنند چون وجود این ویتأمین در کنار اسید فولیک برای تشکیل لوله عصبی جنین بسیار ضروری بوده و اگر بدن مادر دچار کمبود این ویتامین شود، قطعاً آسیب جدی بر لوله عصبی جنین وارد خواهد شد.
