مهمترین عامل که در بروز سنگ کلیه نقش دارد، آشامیدن آب های سنگین است. آمار نشان داده است در مناطقی از کشور که املاح آب بسیار بالا است، احتمال ابتلا به سنگ کلیوی بیشتر است. ممکن است شما در دفع ادرار از بدن دچار مشکلاتی از قبیل سوزش، درد و… باشید. در این صورت زمانی که به متخصص مراجعه می کنید از شما می خواهد در اولین فرصت، حتما آزمایش سنگ کلیه را انجام دهید. به خاطر داشته باشید که اگر سنگ در مراحل اولیه که خیلی کوچک است دفع شود، درد و مشکلات آن کمتر خواهد بود. لذا در انجام آزمایشات سهل انگاری نکرده و سریعا برای این منظور اقدام نمایید.
آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی برای بررسی احتمال وجود سنگ های کلیوی و سنگ های مجاری ادراری کاربرد دارد.
علائمی که باعث درخواست آزمایش تشخیص سنگ کلیه می شود
آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی در افراد که درد پهلو (کولیک کلیوی)، تهوع، استفراع و حتی تب دارند، درخواست می شود اگر چه سنگ های کلیوی گاهی بدون علائم می باشد. برای تشخیص بیماری، بررسی استاندارد و قابل قبول، گرفتن شرح حال و امتحان بالینی و چکاپ کلیه بیمار الزامی باشد. تشخیص کلینیکی به گرفتن عکس امکان پذیر می باشد. چنان چه سونوگرافی و آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی در دسترس باشد، باید به عنوان اولین قدم تشخیصی مورد استفاده قرار گیرد. اگر درد تسکین یابد، ارزیابی ها و آزمایشات نباید به تاخیر افتد. آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی شامل دو دسته آزمایشات خون و ادرار می باشد.
تشخیص سنگ کلیه با آزمایش ادرار:
انجام آزمایش ادرار برای سنگ کلیه جهت شناسایی علت و نحوه رشد سنگ کلیه کاربرد دارد. اطلاعات حاصل از انجام تست های ادراری به پزشک کمک میکند دستورات لازم را به شما جهت پیشگیری از سنگهای بعدی بدهد. از بین افرادی که به سنگ کلیه مبتلا می شوند حداقل ۳۱ درصد در ده سال بعدی زندگیشان هم دچار این بیماری می شوند.
تست های ادراری علاوه بر تشخیص سنگ های کلیوی، عفونت مجاری ادراری را گزارش می کنند. عفونت مجاری ادراری عاملی است که در کنار سنگ های کلیوی وضعیت خطرناکی را به وجود می آورد.
آزمایش ادرار یا U/A یکی از تست های مرسوم در آزمایشگاه تشخیص طب می باشد. این آزمایش در حین سادگی اطلاعات بسیار مهمی را جهت تشخیص سنگ های کلیوی ، عفونت های مجاری ادراری، دفع آلبومین و غیره در اختیار ما می گذارد.
انجام تست ادرار برای آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی جهت بررسی پارامتر های خاصی صورت می گیرد. آزمایش ادرار شامل دو مرحله ماکروسکوپی و میکروسکوپی می باشد.
پارامترهای مورد بررسی در آزمایش ادرار شامل موارد زیر می باشد:
خاصیت ماکروسکوپی PH برای آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی:
خاصیت اسیدی و بازی بودن ادرار در تشکیل سنگ های ادراری بسیار حایز اهمیت می باشد. برخی سنگ ها در ادرار اسیدی و برخی در ادرار بازی تشکیل می شود در واقع PH ادراری به پزشک در شناسایی نوع سنگ های کلیوی کمک می کند. بنابراین PH ادراری در آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی بسیار کاربردی می باشد. روش انجام تست PH در آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی به این صورت است که در نمونه ادرار بیمار یک نوار مخصوص ادرار وارد می شود و پس از چند لحظه تغییرات رنگ نشانگر درجه PH ادرار می باشد.
ادرار در حالت نرمال داری خاصیت اسیدی (ph=5_6 می باشد. تغییرات اسیدی یا بازی نشانگر مشکل می باشد.
بررسی میکروسکوپی ادرار برای انجام آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی:
پس از بررسی ماکروسکوپی PH اجزای سنگین در دستگاه سانتروفوژ رسوب داده می شود و مایع رویی دور ریخته می شود و از مواد سنگین تر لوله حاوی ادرار با یک قطره ادرار نمونه نازک جهت بررسی در زیر میکروسکوپ تهیه می شود. در زیر میکروسکوپ می توان انواع سنگ هایی کلیوی مشاهده کرد. سنگ های کلیوی هر کدام دارای شکل خاص می باشد. برای مثال کریستالهای اسید اوریک در افراد دارای سنگ اسید اوریک یافت میشوند. کریستالهای کلسیم اگزالات، نشان دهنده سنگ کلسیم اگزالات هستند.تجزیه ادرار توسط میکروسکوپ میتواند به پزشک کمک کند نشانه های عفونت یا خون را پیدا کند.
انجام تست ادرار ۲۴ ساعته جهت آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی:
هدف از جمع آوري نمونه ادرار 24 ساعته اندازه گيري و ارزيابي ميزان دفع مواد مختلف ( مثل پروتئين، كراتينين، كلسيم و ….) در ادرار طي 24 ساعت شبانه روز مي باشد. این نوع نمونه گیری در منزل شانس شناسایی سنگ های کلیوی را بسیار افزایش می دهد. انجام تست های ادرار U/A به صورت رندوم انجام می شود و ممکن است در ادرار سنگ یافت نشود ولی در آزمایش ادرار ۲۴ ساعته نمونه یک روز کامل در ظرف مخصوص جمع آوری می شود.
برای انجام تست ادراری۲۴ ساعته جهت آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی معمولا توصیه می شود دو نمونه تست در دو روز متوالی انجام شود. از این نمونه ادرار می توان تشخیص داد که بیمار قبلا دچار سنگ کلیه بوده یا خیر و اینکه سنگ چگونه شکل گرفته است. این آزمایش میزان کلسیم، اسید اوریک و اگزالات که در برخی سنگ ها یافت می شوند را نشان می دهد.
هم چنین میزان سیترات (فرمی از اوریک اسید) و منیزیم معدنی که هر دو از ایجاد سنگ پیشگیری می کنند اندازه گیری می شود. این آزمایش سطح سدیم را اندازه گرفته چرا که سدیم بالا موجب بالا رفتن سطح کلسیم ادرار شده و خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش می دهد.
تشخیص سنگ کلیه با آزمایش خون:
علاوه بر انجام تست های ادراری جهت انجام آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی درخواست آزمایشات خون می شود. آزمایش خون به تشخیص علت تشکیل سنگ های کلیوی و خطرات احتمالی ناشی از آن کمک می کند. تست های خون لازم برای انجام آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی شامل موارد زیر می باشد:
آزمایش شمارش کامل سلول های خون CBC
آزمایش CBC یا شمارش کامل سلول های خونی، یکی از آزمایش های بسیار رایج و کاربردی در آزمایشگاه های بالینی می باشد که برای ارزیابی و شمارش سلول های گردشی خون استفاده می شود. این سلول ها شامل گلبول های سفید یا WBC، گلبول های قرمز یا RBC و پلاکت ها می باشد.
جواب های غیر نرمال در هر یک از جواب های آزمایش CBC می تواند بیانگر یک یا چند بیماری مختلف باشد که بسته به علائم بالینی بیمار و همچنین با استفاده از سایر تست های تکمیلی، تشخیص قطعی بیماری توسط پزشک در منزل انجام می شود و درمان فرد آغاز می گردد.
انجام آزمایش CBC در کنار آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی جهت شناسایی عفونت درخواست می شود همچنین این آزمایش جهت افتراق درد های ناشی از آپاندیس با درد سنگ کلیه کاربرد دارد.
آزمایش اوریک اسید:
یکی دیگر از آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی، آزمایش اوریک اسید می باشد. اسید اوریک ترکیبی نیتروژنی می باشد که حاصل تجزیه نهایی کاتابولیسم پورین (یکی از اجزاء سازنده DNA) می باشد. 25 درصد اسید اوریک از طریق روده و 75 درصد آن از طریق کلیه ها دفع می شوند. سطوح بالای اسید اوریک (هایپراوریسمی) می تواند نشان دهنده ی نقرس باشد که سطح بالای اسید اوریک به معنای داشتن نقرس، نوعی آرتروز است که موجب سنگ اسید اوریک می شود.
آزمایش کلسیم:
کلسیم سرم برای انجام تعداد زیادی از مسیرهای متابولیکی ضروری می باشد. علاوه بر این برای انقباض های عضلانی، فعالیت طبیعی قلب، انعقاد خون و انتقال جریان عصبی حایز اهمیت می باشد. معمولا جهت بررسی عملکرد پاراتیروئید و متابولیسم کلسیم، مقدار کلسیم کلی خون اندازه گیری می شود. سطح سرمی کلسیم نیز برای بررسی وضعیت بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، پیوند کلیه و هایپرپاراتیروئیدی مورد استفاده قرار می گیرد. سطح بالای کلسیم خون به معنای بیش از حد فعال بودن غدد پاراتیروئید است. این وضعیت را پاراتیروئید شدید میگویند که باعث تشکیل سنگ های ریز کلسیمی در کلیه می شود.
آزمایش کراتینین:
کراتینین یک ماده زائد تولید شده توسط عضلات است که از تجزیه ترکیباتی به نام کراتین حاصل میشود. کراتینین موجود در تمام بدن توسط کلیهها پاکسازی شده و از طریق کلیهها و ادرار از بدن دفع میشود. اندازه گیری کراتینین خون و ادرار به منظور بررسی عملکرد کلیه ها انجام می شود. از آن جایی که در بیماری سنگ های کلیه، این ارگان دچار آسیب می شود، یکی از آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی به شمار می رود.
آزمایش الکترولیت های بدن:
آزمایش الکترولیت، نمکهای مهم و مواد معدنی بدن مثل پتاسیم و سدیم را اندازه گیریی می کند که در نتیجه سنگ کلیه میزان این مواد تغییر می یابد.
نقش سونوگرافی در تشخیص سنگ کلیه
سونوگرافی مـعـمــولا در تشخیص سنـگ کلیه های بـزرگ کاربرد دارد . علـت ایـن است که ســنگ های کـوچـکتـر مـعـمولا مـبـهـم و غیر واضح هستند یا با قرار گرفتن در موقعیت هایی در پشت دنده ها و مقاطع ستون فقرات از میدان دید خارج می شوند.
تجزیه سنگ جهت تشخیص سنگ کلیه
گاهی ممکن است سنگ های کلیوی با اعمال درمان یا بدون درمان خاصی دفع شود ولی به خاطر بسپارید دفع این سنگ ها به معنای پایان کار و بهبودی کامل شما نیست بلکه باید سنگ های دفع شده را جمع آوری کنید و به آزمایشگاه جهت تجزیه و بررسی سنگ می باشد. علت بررسی نوع سنگ این است که هر نوع سنگ کلیه علت تشکیل به خصوص خود را دارد. شناسایی این علت پزشک را در پیشبرد راه درمان و توصیه های لازم به بیمار کمک می کند.
بررسی وجود خون در ادرار:
یکی دیگر از راه های تشخیص سنگ کلیه، بررسی وجود خون در آزمایش ادرار است. دیدن خون در ادرار می تواند موجب اضطراب شود. گاهی تشخیص خون در ادرار (هماچوری) می تواند موجب تشخیص سنگ کلیه شود. البته این نکته حایز اهمیت می باشد که گاهی خون در ادرار به قدری کم است که با چشم غیر مسلح قابل تشخیص نیست و برای تشخیص باید ادرار در زیر میکروسکوپ بررسی شود.
یکی از علل مهم وجود خون در عفونت مجاری ادراری و کلیه ها و در ادامه سنگ های کلیه می باشد. عفونت های کلیوی (پیلونفریت) ممکن است هنگامی رخ دهند که باکتری ها از گردش خون به کلیه وارد شوند یا از وریدها به سمت کلیه ها حرکت کنند. علائم و نشانه ها اغلب شبیه به عفونت های مثانه هستند، هرچند عفونت های کلیوی احتمالا موجب تب و درد کمر می شوند.
سنگ مثانه یا کلیه، مواد معدنی در ادرار غلیظ است كه گاهی اوقات رسوب می کنند و بلورهای روی دیواره های کلیه یا مثانه را تشکیل می دهند. با گذشت زمان، کریستال ها می توانند تبديل به سنگ های کوچک و سنگین شوند. سنگ ها به طور کلی بدون درد هستند و احتمالا نمی دانید که آنها را دارید، مگر اینکه آنها باعث انسداد شوند. سنگ های مثانه یا کلیه همچنین می توانند خونریزی ناخالص و میکروسکوپی را نیز ایجاد کنند.
علائم بالینی جهت تشخیص سنگ کلیه:
سنگ های کلیه عموما هیچ نشانه و علایم خاصی ندارند و به همین دلیل گاهی تشخیص را دچار مشکل می کند. وقتی سنگ از کلیه خارج می شود، از طریق مجرای ادراری به مثانه می رود.
در اغلب این موارد نیز سنگ کلیه در مجرای ادراری گیر می کند. وقتی که سنگ جریان ادرار از کلیه را قطع می کند، باعث تورم کلیه شده و معمولا درد بسیار شدیدی را به وجود می آورد.
سنگ کلیه در ابتدا ممکن است علائمی ایجاد نکند، تا اینکه سنگ در کلیه شما حرکت کند. در این مرحله، ممکن است این علائم و نشانه ها را تجربه کنید:
روش تهیه نمونه برای انجام آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی
برای انجام آزمایشات تشخیص سنگ های کلیوی معمولا به بیمار توصیه می شود در مرحله ای که در حال دفع سنگ است در داخل ظرف های توری ادرارکند تا بتواند سنگ را بگیرد و به آزمایشگاه جهت بررسی سنگ بدهد. تعیین نوع سنگ به پزشک کمک میکند تا جهت پیشگیری از ساخته شدن سنگ های بعدی درمان دارویی مناسب تجویز نموده و روش های تغذیه ای متناسب با نوع سنگ را به بیمار آموزش دهد.
شما می توانید برای اطمینان از سلامت کلیههای خود، همین حالا، بدون نیاز به مراجعه حضوری، از خدمات آزمایش چکاپ در منزل آنی آزما بهرهمند شوید.
