در مورد آزمایش اسپرم چه می دانید؟

برخی از زوجین که بچه دار نمی شوند، گمان می کنند این مشکل از خانم است. در صورتی که پزشک معالج لازم می دانید هر دو نفر، آزمایشات قدرت باروری را انجام دهند. در این میان آزمایش اسپرم، یکی از مهمترین آزمایشاتی است که در مورد آقایان انجام می گیرد.

ممکن است اسپرم، قدرت باروری نداشته باشد. در این آزمایش، هم سلامت و هم قدرت باروری تعیین می شود. از آنجایی که این قبیل تست ها حیاتی هستند، لازم است تحت نظر مراکز معتبر انجام گیرند. در آزمایشگاه آنی آزما بخش از آزمایشات انجام گرفته مربوط به باروری است که در این میان می توان به آزمایش باروری و سلامت اسپرم اشاره نمود. البته اگر آقایان در این زمینه مشکل داشته باشند، نباید ناامید شوند بسته به شرایط، امکان درمان وجود خواهد داشت.

این آزمایش یک آزمایش بسیار اصولی و مهم در جهت تعیین قدرت باروری آقایان به حساب می آید. این آزمایش در حالت کلی به دو مورد صورت می پذیرد در مورد اول به منظور تعیین وضعیت باروری از نظر طبیعی و غیرطبیعی صورت می پذیرد و در مورد دوم برای افراد و زوجهای جوانی که مشکل باردار شدن دارند انجام می شود.

آزمایش اسپرم چیست؟

این آزمایش به بررسی مواردی مانند تحرک اسپرم مردانه، تعداد اسپرم و همچنین سلامت اسپرم می پردازد. مایع منی یک مایع حاوی اسپرم بعلاوه مواردی مانند مواد پروتئینی و قندی می باشد که در هنگام انزال آقایان از آلت تناسلی آنها خارج می گردد. در حالت کلی با تجزیه و تحلیل مایع منی و انجام آزمایش 3 عامل اصلی سلامت کلی اسپرم تجزیه و تحلیل و آنالیز قرار می‌گیرد که یکی از آنها تعداد اسپرم دیگری شکل اسپرم و مورد آخر تحرک اسپرم می باشد.

معمولا پزشکان متخصص  این آزمایش را در دو یا سه مرحله جداگانه انجام می دهند تا به صورت کامل از سرعت اسپرم اطمینان حاصل نمایند. هر آنچه باید از آزمایش اسپرم بدانید در ادامه آمده است.

همچنین طبق نظر کارشناسان و محققان لازم است در انجام آزمایش چیزی در حدود یک هفته تا یک ماه فاصله وجود داشته باشد تا نتیجه مورد نظر حاصل گردد چرا که در روزهای مختلف در تعداد اسپرم تفاوت وجود داشته و در نتیجه با انجام میانگین گیری در نمونه های اسپرم کسب شده می توان نتیجه قطعی و کامل را به دست آورد.

در آزمایش اسپرم، علاوه بر میزان مایع منی تولید شده توسط مرد، کمیت و کیفیت اسپرم نیز در نمونۀ مایع منی بررسی می‌شود. در اسپرموگرام دو خصوصیت مایع منی مورد توجه قرار می گیرد:

• خصوصیات ماکروسکوپی
• خصوصیات میکروسکوپی

خصوصیات ماکروسکوپی مایع منی شامل رنگ، شفافیت، غلظت یونهای هیدروژن یا pH، حجم، مدت زمان امساک از نزدیکی، سیالیت و ویسکوزیته مورد بررسی قرار می گیرد.

خصوصیات میکروسکوپی مایع منی شامل بررسی تحرک، تعداد اسپرم ها، درصد زنده بودن، بررسی مورفولوژی اسپرم ها، بررسی گلبولهای سفید و قرمز و بررسی کیفی سطح فروکتوز مایع منی می باشد. در این مطلب با نحوۀ انجام آزمایش اسپرم و موارد لزوم انجام آن آشنا خواهید شد.

دلایل انجام آزمایش اسپرم

در حالت کلی انجام این آزمایش زمانی توصیه می گردد که زوجین مشکل فرزند دارشدن داشته باشند و در نتیجه با انجام این آزمایش پزشک متخصص متوجه می گردد که مشکل باردار نشدن از سمت مرد و یا زن می باشد. همچنین این آزمایش نشان می دهد که مواردی مانند اختلال در عملکرد اسپرم و تعداد کم اسپرم باعث فرزندان نشدن شده است و یا خیر. همچنین آقایانی که وازکتومی داشته باشند می‌توانند با انجام این آزمایش مطمئن شوند که اسپرم در مایع منی آنها وجود دارد و یا خیر. وازکتومی فرایندی است که لوله هایی که اسپرم را از بین آلت تناسلی انتقال می‌دهد بریده شده و با انجام این کار به صورت دائم از بارداری افراد جلوگیری می گردد . با توجه به این موضوع افرادی که وازکتومی دارند پزشکان برای این افراد توصیه می کنند تا هر سه ماه یک بار این آزمایش را انجام داده تا از وجود داشتن و یا نداشتن اسپرم در مایع منی آنها اطمینان حاصل گردد.

شرایط آزمایش اسپرم چیست؟

در حالت کلی فردی که قرار است این آزمایش انجام دهد پزشکان توصیه می کنند تا برای آماده شدن برای انجام این آزمایش یکسری کارها را انجام داده و از یکسری دستورالعمل ها پیروی نماید.

شرایط لازم پیش از انجام آزمایش اسپرم

اگر پزشک برای شما آزمایش اسپرم تجویز کرده است باید به آزمایشگاهی که امکان انجام این آزمایش را دارد مراجعه کنید. مایع منی شما در آزمایشگاه جمع‌آوری می‌شود و مورد بررسی قرار می‌گیرد. پیش از مراجعه به آزمایشگاه و برای داشتن آمادگی کافی، لازم است نکته‌هایی را رعایت کنید. پزشک یا آزمایشگاه معمولاً از شما می‌خواهد که به مدت سه تا شش روز قبل از این آزمایش از هر گونه فعالیت جنسی منجر به انزال پرهیز کنید.

این کار کمک می‌کند تا تعداد اسپرم‌ها در بالاترین حد خود باشد و همچنین باعث مطمئن‌تر بودن نتیجۀ آزمایش می‌شود. همچنین لازم است یک هفته قبل از انجام آزمایش اسپرم ، انزال داشته باشید. نداشتن فعالیت جنسی برای مدت طولانی می‌تواند منجر به فعالیت کمتر اسپرم شود. ممکن است از شما خواسته شود که از چند روز قبل از انجام این آزمایش سیگار نکشید و حتماً پزشک خود را از مصرف هر نوع دارو یا مکملی مطلع کنید.

به بیان دیگر، رعایت نکات زیر پیش از آزمایش اسپرم ضروری است:

• خودداری از انزال به مدت ۲ تا ۷ روز پیش از نمونه‌گیری (معمولاً ۳ روز توصیه می‌شود).
• عدم مصرف الکل، سیگار، مواد مخدر و داروهای هورمونی چند روز قبل از آزمایش.
• پرهیز از گرما (سونا، جکوزی، تب یا حمام داغ) دست‌کم ۲ تا ۳ روز پیش از آزمایش.
• در صورت مصرف دارو یا ابتلا به بیماری خاص، پزشک یا آزمایشگاه را مطلع کنید.

هنگام نمونه‌گیری

• نمونه باید با دست (خودارضایی) و بدون استفاده از کاندوم یا مواد روان‌کننده گرفته شود.
• جمع‌آوری کامل نمونه در ظرف استریل آزمایشگاه اهمیت دارد (از دست دادن بخشی از نمونه باعث خطا می‌شود).
• بهترین حالت، انجام نمونه‌گیری در آزمایشگاه است؛ اگر در منزل گرفته شود، باید حداکثر در ۳۰ دقیقه در دمای نزدیک به بدن (۳۷ درجه) به آزمایشگاه تحویل داده شود.

اقدامات بعد از آزمایش

• تا آماده شدن نتیجه، از تغییر ناگهانی در سبک زندگی یا مصرف داروها خودداری کنید تا در صورت نیاز به تکرار آزمایش، شرایط مشابه حفظ شود.
• در صورت غیرطبیعی بودن نتیجه، معمولاً آزمایش باید ۲ تا ۳ بار با فاصله چند هفته تکرار شود، زیرا کیفیت اسپرم ممکن است موقتاً تحت تأثیر عوامل محیطی یا جسمی قرار گیرد.
• نتایج باید حتماً توسط پزشک متخصص اورولوژی یا ناباروری تفسیر شوند.

دلایل آزمایش اسپرم

به عنوان مثال لازم است تا از ایجاد انزال در چیزی در حدود یک روز الی ۳ روز قبل از انجام آزمایش جلوگیری کرده و همچنین فردی که قرار است آزمایش انجام دهد از چند روز قبل از مصرف مواد الکلی و یا مواد مخدر و موادی که دارای کافئین هستند خودداری نماید. همچنین فردی که قرار است این آزمایش دهد باید از مصرف داروهای گیاهی مانند اکیناسه خودداری کند. همچنین از انواع مختلف داروهای هورمونی نیز به هیچ وجه استفاده نکند و افرادی که از داروهای خاصی استفاده می‌کند در مورد مصرف آنها قبل از انجام آزمایش اسپرم با پزشک مورد نظر خود مشورت نمایید.هر آنچه باید از آزمایش اسپرم بدانید

چگونگی انجام آزمایش اسپرم

در آزمایشگاه برای انجام آزمایش اسپرم، یک ظرف تمیز در‌دار در اختیار شما قرار داده می‌شود و شما می‌توانید با مراجعه به دستشویی یا اتاق خاصی که ممکن است برای این کار تدارک دیده شده باشد، نسبت به جمع‌آوری مایع منی در ظرف اقدام کنید. خودارضایی رایج‌ترین روش برای جمع‌آوری مایع منی است. در این روش مرد باید خودش با تحریک آلت تناسلی باعث انزال شود. هنگام انزال باید تمام مایع منی در ظرف آزمایشگاه ریخته شود. در این فرایند نباید از هیچ روان‌کنندۀ حاوی چربی استفاده شود و بهتر است دست‌ها خوب شسته شده باشد.

درصورتی‌که امکان انزال به تنهایی برای مرد وجود نداشته باشد، در برخی از آزمایشگاه‌ها همسر می‌تواند وارد محل مخصوص شود و به او کمک کند. در این حالت آزمایشگاه‌ها توصیه می‌کنند به هیچ عنوان هنگام جمع‌آوری مایع منی، دخولی انجام نشود. این کار ممکن است در نتیجۀ آزمایش اسپرم تأثیرگذار باشد.

اگر مرد بخواهد نمونۀ مایع منی را در خانه جمع‌آوری کند، باید ظرف را حداکثر یک ساعت بعد به آزمایشگاه یا کلینیک تحویل دهد. هنگام انتقال نمونه باید آن را دور از تابش مستقیم نور خورشید نگه داشت و اجازۀ گرم یا سرد شدن به آن ندهید. برای اینکه دمای نمونه به دمای بدن شما نزدیک باشد، بهتر است هنگام انتقال ظرف را به بدن خود بچسبانید. از آنجا که ممکن است نمونۀ مایع منی در روزهای مختلف متفاوت باشد، ممکن است دو یا سه نمونه در یک دورۀ سه ماهه بررسی شود. این کار به دقیق بودن نتیجۀ آزمایش کمک می‌کند.

در حالت کلی دو عامل اصلی برای دریافت و ایجاد یک نمونه آزمایش اسپرم خوب عاملی ضروری و مهم به حساب می آید:

• اولین مورد این است که مایع منی باید در دمای بدن نگهداری شود و در صورتی که بیش از اندازه گرمای بیش از اندازه سرد شود، نتایج آزمایش به هیچ وجه درست و دقیق نمی باشد.
• مورد بعدی این است که بهترین زمان برای آزمایش اسپرم باید در نظر گرفته شود. مایع منی باید بعد از گذشت مدت زمانی در حدود ۳۰ الی ۶۰ دقیقه بعد از آن که از بدن فرد خارج شده است مورد آزمایش قرار گیرد و در صورتی که مدت زمان بیشتری بگذرد نتیجه آزمایش درست نخواهد بود.

نتایج آزمایش اسپرم

در حالت کلی پزشک متخصص نتایج مربوط به آزمایش را بررسی می‌کند و عوامل مختلفی را مد نظر قرار می‌دهد. در صورتی که آزمایش بعد از وازکتومی صورت بگیرد موارد متفاوتی برای مقایسه با زمانی که آزمایش برای باروری در نظر گرفته می شود مد نظر قرار می گیرد. در حالت کلی باید بدانیم این آزمایش هیچ‌گونه خطری برای بدن افراد ندارد و در صورتی که نتایج مربوط به آزمایش در حد نرمال در نظر گرفته نشود، فرد به مصرف مواردی مانند الکل، کافئین، تنباکو، مواد مخدر و یا داروهایی که سبب کاهش تعداد اسپرم مورد استفاده قرار می گیرند مشکوک می باشد.

در آزمایش اسپرم موارد زیر بررسی می‌شود:

• حجم مایع منی: طبیعی ۲–۵ میلی‌لیتر؛ خیلی کم/زیاد می‌تواند روی باروری اثر بگذارد.
• قوام (ویسکوزیته): نرمال تا ≈۲ سانتی‌متر کش می‌آید؛ قوام بالا حرکت اسپرم را کند می‌کند.
• زمان مایع‌شدن: طبیعی ۲۰–۳۰ دقیقه؛ تأخیر اغلب نشانه عفونت یا مشکل ترشحات پروستات است.
• تعداد اسپرم‌ها: ≥۲۰ میلیون در هر میلی‌لیتر؛ کاهش آن شانس باروری را کم می‌کند ولی صفر نمی‌کند.
• مورفولوژی (شکل): ≥۳۰٪ با شکل طبیعی؛ درصد ناهنجاری بالا نفوذ به تخمک را دشوار می‌کند.
• تحرک اسپرم: ≥۵۰٪ حرکت پیش‌رونده بعد از ۱ ساعت؛ تحرک پایین عبور از دهانه رحم را مختل می‌کند.
• pH مایع منی: حدود 7.1–8 (قلیایی)؛ pH غیرطبیعی می‌تواند حرکت/بقای اسپرم را مختل کند.
• گلبول‌های سفید (WBC): در حالت نرمال نباید باشد؛ وجودشان بیشتر نشانه عفونت است.
• سطح فروکتوز: منبع انرژی اسپرم؛ پایین بودن می‌تواند به اختلال در غدد ضمیمه (مثلاً سمینال وزیکول) اشاره کند.

یادآوری: محدوده‌های «طبیعی» ممکن است بین آزمایشگاه‌ها متفاوت باشد و تفسیر نهایی را پزشک انجام می‌دهد.

میزان تحرک در آزمایش اسپرم

برای اینکه در این آزمایش نتیجه طبیعی در نظر گرفته شود و اسپرم نرمال برای باروری باشد، لازم است بیش از ۵۰ درصد از اسپرم ها در یک ساعت بعد از انزال حرکت نمایند. میزان تحرک و جنبش در اسپرم ها در این آزمایش برای فرزند دار شدن امری بسیار مهم می باشد. چرا که اسپرم ها باید به تخمک برسند.

در آزمایش یک سیستم خودکار تحرک و جنبش اسپرم‌ها را مورد تجزیه و تحلیل و آنالیز قرار داده و به آنها نمره در بین ۰ تا ۴ می‌دهد. در صورتی که یک اسپرم را دریافت کند یعنی اسپرم مورد نظر دارای حرکت نبوده و در صورتی که یک اسپرم نمره سه و یا چهار را  دریافت نمایند نشان‌دهنده آن است که اسپرم مورد نظر به خوبی تحرک دارد.

به طور کلی چهار گرید برای حرکت اسپرم وجود دارد :

• گرید A : اسپرم هایی که به صورت مستقیم حرکت می کنند که برای باروری مناسب هستند که حداقل باید 16% باشند.
• گرید B : اسپرم هایی که به نسبت برای باروری خوب هستند که باید 16% باشند .
• گرید C : اسپرم هایی هستند که سر جای خود حرکت می کنند .
• گرید D : اسپرم هایی هستند که اصلا حرکت ندارند.

شکل اسپرم

مورد بعدی که آزمایش مورد توجه قرار می گیرد این است که بیش از ۵۰ درصد اسپرم ها شکل طبیعی و معمولی داشته باشند. با توجه به این موضوع در صورتی که در مایع منی یک مرد چیزی بیش از ۵۰ درصد از اسپرم ها شکل غیرطبیعی داشته باشند، میزان باروری توسط فرد تا حدود زیادی کاهش پیدا می‌کند. در طی انجام آزمایش ناهنجاری های موجود در دم، سر و وسط اسپرم به صورت کامل تجزیه و تحلیل و شناسایی می گردد. همچنین ممکن است در طی انجام آزمایش مشخص شود که اسپرم نابالغ بوده و قابلیت تخمک گذاری ندارد.

میزان ph

یکی دیگر از مواردی که در آزمایش مورد سنجش قرار می گیرد میزان ph اسپرم می باشد. سطح ph باید چیزی در حدود 7.2 الی 7.8 باشد و در صورتی که این میزان عدد بالاتر از ۸ باشد مشخص می گردد که اهدا کننده دارای عفونت است و در افرادی که عدد مورد نظر کمتر از ۷ باشد بر طبق این آزمایش مشخص می گردد که نمونه دوره های آلودگی بوده و یا انسداد در ناحیه مجاری انزال وجود دارد.هر آنچه باید از آزمایش اسپرم بدانید

حجم و ظاهر اسپرم

یکی دیگر از مواردی که در طی آزمایش مورد بررسی قرار می گیرد حجم اسپرم ها می باشد. در حالت طبیعی برای یک نمونه طبیعی حجم اسپرم باید بیش از ۲ میلیمتر باشد. در حقیقت می توان این طور عنوان کرد که حجم کم اسپرم، مقدار کم اسپرم را مشخص می کند. اسپرم باید رنگ سفید و خاکستری داشته باشد و در صورتی که اسپرم به رنگ قهوه ای داشته باشد این مورد نشان دهنده خون بوده و همچنین در صورتی که رنگ اسپرم زرد باشد نشان دهنده آن است که فرد مورد نظر داروی خاص استفاده کرده که این رنگ از عوارض جانبی دارو می باشد.

بررسی تعداد و همچنین وضعیت مایع شدن اسپرم

طبق تحقیقات انجام شده در یک حالت استاندارد و معمولی تعداد اسپرم باید چیزی در حدود ۲۰ میلیون و ۲۰۰ میلیون باشد و در صورتی که این عدد کمتر از مقدار گفته شده باشد در باردار شدن مشکل به وجود آمده و فرآیند باردار شدن سخت تر خواهد بود. همچنین از لحاظ مایع شدن اسپرم نیز این مورد در آزمایش مورد بررسی قرار گرفته و طبق استانداردهای موجود در زمان لازم برای مایع شدن مایع منی زمانی در حدود ۱۵ دقیقه الی ۳۰ دقیقه می باشد.

اسپرم در ابتدا حالت غلیظ داشته و مایع شدن اسپرم کمک می کند تا بتواند به خوبی حرکت کند با توجه به همین موضوع اگر اسپرم بعد از زمان ۱۵ دقیقه الی ۳۰ دقیقه  نتواند مایع شود مشکل به وجود آمده و باروری تحت شعاع قرار میگیرد.

عوامل تأثیرگذار بر نتیجه آزمایش اسپرم

اگر هر کدام از شرایط زیر را دارید، ممکن است قادر به انجام این آزمایش نباشید یا نتایج آن دقیق نباشد:

• مصرف داروهایی مانند سایمتیدین، هورمون‌های مردانۀ تستوسترون یا زنانۀ استروژن، سولفاسالازین، نیتروفورانتوئین یا برخی از داروهای شیمی‌درمانی
• مصرف زیاد قهوه، کافئین، نوشابه، الکل، دخانیات و مواد مخدر
• مصرف داروهای گیاهی مانند دوزهای بالای اکیناسه
• سرد شدن نمونۀ مایع منی
• قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تشعشعات یا برخی از مواد شیمیایی مانند آفت‌کش‌های خاص یا اسپرم‌کش‌ها و حرارت
• ناقص بودن نمونۀ مایع منی؛ بیشتر در صورت جمع‌آوری نمونه با روشی غیر از خودارضایی
• نداشتن انزال بیشتر از یک هفته

قیمت و هزینه و مدت زمان لازم برای دریافت جواب آزمایش اسپرم

در حالت کلی بعد از این که آزمایش در بهترین آزمایشگاه اسپرم تهران انجام می‌شود چیزی در حدود ۲۴ ساعت الی یک هفته زمان لازم است تا جواب آزمایش آماده شود که البته این مورد بسته به نوع آزمایشگاه و همچنین تکنولوژی های به کار رفته در آزمایشگاه و دستگاه‌هایی که مورد استفاده قرار می گیرد می باشد.

همچنین در مورد قیمت آزمایش باید بگوییم که هزینه این آزمایش نیز با توجه به نوع آزمایشگاه اسپرم در تهران، رقم متفاوتی خواهد بود. موضوعی که مشخص است این مورد می باشد که در صورتی که آزمایش اسپرم در یک مرکز خصوصی و تخصصی صورت پذیرد هزینه بیشتری را نسبت به مراکز دولتی به همراه خواهد داشت.

آزمایش اسپرم در منزل با آنی آزما

ممکن است شما برای انجام آزمایش اسپرم در آزمایشگاه راحت نباشید یا شرایطی مانند کثیفی آزمایشگاه و مناسب نبودن محیط آن برای دادن این تست، باعث می شود دادن این آزمایش در منزل بهترین گزینه برای شما باشد. همچنین اغلب پزشکان برای تعیین نوع بیماری مراجعین یا بررسی روند بهبود آنان انجام آزمایش های مختلف مانند آزمایش اسپرم ، آزمایش خون، ادرار و مدفوع و… را تجویز می کنند.

همچنین بسیاری از افراد میانسال یا مسن، برای چکاپ دوره ای وضعیت بدنی خود و پیشگیری از شرایط حاد و خطرناک، به صورت دوره ای به پزشک و آزمایشگاه مراجعه نموده و وضعیت سلامتی خود را بررسی می کنند. اما ممکن است در برخی موارد مراجعه به آزمایشگاه برای افراد امکان پذیر نباشد یا به شرایط ویژه ای که به دلیل وجود ویروس کرونا در جامعه حکم فرما شده، ترجیح بدهند در خانه مانده و قرنطینه خانگی را رعایت نمایند.

با توجه به اینکه سلامتی افراد همواره در اولویت قرار دارد، آزمایشگاه آنی آزما با ارائه خدماتی مانند آزمایش در منزل آماده خدمت رسانی بیشتر به شما عزیزان می باشد تا هیچ فردی آزمایشات خود را به هیچ دلیلی به تعویق نیاندازد.

سوالات متداول