دو نوع رایج سرم که اغلب مورد استفاده قرار میگیرند، سرم قندی نمکی و سرم رینگر هستند که هر یک نقش خاص و کاربرد پزشکی متفاوتی دارند. سرم قندی نمکی (Dextrose Saline)، همانطور که از نامش پیداست، ترکیبی از آب، سدیم کلراید (نمک) و دکستروز (قند) است و هدف اصلی آن جبران سدیم، آب و تأمین کالری جزئی است. در مقابل، سرم رینگر به گونهای طراحی شده که ترکیبات الکترولیتی آن شباهت بیشتری به پلاسمای خون انسان دارد. صفر تا صد تفاوت سرم رینگر با قندی نمکی را در ادامه خواهید خواند.
تفاوت سرم رینگر و قندی نمکی از نظر ترکیبات
مهمترین فرق سرم رینگر با قندی نمکی، به عناصر سازنده آنها برمیگردد. درک این تمایز برای انتخاب دقیق در فرآیند درمان، به ویژه برای خدمات تزریق سرم در منزل که نیاز به دقت بالا دارد، ضروری است.
| ترکیب | سرم قندی نمکی | سرم رینگر |
|---|---|---|
| سدیم کلراید (نمک) | وجود دارد (منبع سدیم و کلر) | وجود دارد (برای جبران سدیم و کلر) |
| دکستروز (قند) | وجود دارد (معمولا ۵٪) | فاقد قند |
| پتاسیم | فاقد پتاسیم | وجود دارد (مشابه غلظت پلاسمای خون) |
| کلسیم | فاقد کلسیم | وجود دارد (مشابه غلظت پلاسمای خون) |
| لاکتات (یا استات) | فاقد لاکتات | وجود دارد (نقش پیشساز قلیایی برای تنظیم pH خون) |
به بیان تخصصی، سرم رینگر یک محلول الکترولیتی کاملتر است که علاوه بر سدیم، مقادیری از پتاسیم و کلسیم را نیز فراهم میسازد. این ترکیب غنیتر، آن را به محلول مناسب برای جایگزینی مایعات از دست رفته در جراحیها و سوختگیها تبدیل میکند. اما سرم قندی نمکی یک محلول سادهتر بوده و نقش اولیه آن، جبران سریع آب و نمک و فراهمسازی انرژی اندک است.
کاربردهای پزشکی سرم رینگر در مقایسه با سرم قندی نمکی
متخصصان آنی آزما هنگام ارائه خدمات تزریق در منزل با توجه به تشخیص پزشک، نوع مناسب سرم را انتخاب و تزریق میکنند:
| کاربردهای اصلی سرم رینگر | کاربردهای اصلی سرم قندی نمکی |
|---|---|
| جبران حجم مایعات در بیماران دچار سوختگی وسیع. | جبران کمآبی شدید و دهیدراتاسیون ناشی از اسهال و استفراغ. |
| جایگزینی مایعات حین عملهای جراحی. | تأمین کالری و آب مورد نیاز |
| درمان کاهش حجم خون ناشی از خونریزی. | جبران سدیم از دست رفته در شرایط هیپوناترمی (کمبود سدیم خون). |
| تنظیم تعادل الکترولیتی در شرایط کمبود پتاسیم یا کلسیم جزئی. | استفاده بهعنوان رقیقکننده برای تزریق وریدی برخی داروها |
| مناسبترین سرم برای تزریق همزمان با برخی از داروها به دلیل pH نزدیک به خون. | – |
البته با استناد به سایت سلامت هاروارد، افراد ممکن است به دلایل زیر به تزریق داخل وریدی نیاز داشته باشند:
- خماری
- کم آبی بدن ناشی از آنفولانزا
- مسمومیت غذایی و پرواز زدگی (جت لگ).
لازم به ذکر است که شما از طریق فرم زیر میتوانید درخواست خود را برای خدمات پرستاری و پزشکی از جمله تزریقات در منزل توسط تیم آنی آزما ثبت کنید:
درخواست رزرو نوبت رایگان
مزایای و معایب سرم رینگر و قندی نمکی
انتخاب میان این دو محلول در شرایط بالینی، نیازمند ارزیابی دقیق مزایا و محدودیتهای هر یک است. جدول زیر خلاصهای از نکات قوت و ضعف هر محلول را جهت سهولت تصمیمگیری ارائه میدهد:
| محلول | مزایای اصلی | معایب و محدودیتها |
|---|---|---|
| سرم رینگر | تکمیل الکترولیتها: حاوی پتاسیم و کلسیم است که ترکیب نزدیکتری به مایع خارج سلولی ایجاد میکند. | محدودیت متابولیسم: در بیماران با نارسایی شدید کبدی، متابولیسم لاکتات ممکن است با مشکل مواجه شود. |
| سرم قندی نمکی | منبع انرژی: فراهمسازی انرژی جزئی از طریق دکستروز (قند). | عدم تکمیل الکترولیتها: فاقد پتاسیم و کلسیم است و برای جبران کامل الکترولیتها مناسب نیست. |
| سرم رینگر | کاهش خطر اسیدوز: وجود لاکتات به حفظ تعادل اسید و باز بدن کمک میکند. | تأثیر بر قند خون: برای بیماران دیابتی مناسب نیست. |
| سرم قندی نمکی | جبران همزمان سدیم و کالری: مناسب برای بیمارانی که بهطور همزمان دچار کمآبی و افت قند خون هستند. | خطر اِدم (Edem): ورم به دلیل تجمع غیرطبیعی مایعات در بافتهای بدن. |
سوالات متداول
سرم رینگر برای چه بیمارانی مناسبتر است؟
بیمارانی که دچار کمبود الکترولیت، سوختگی وسیع یا خونریزی شدهاند، سرم رینگر گزینه مناسبتری است.
آیا میتوان سرم رینگر و قندی نمکی را با هم مصرف کرد؟
گاهی پزشک بسته به نیاز بیمار، هر دو محلول را در برنامه درمانی استفاده میکند تا هم مایعات و هم انرژی تأمین شود.
آیا سرم رینگر میتواند جایگزین سرم قندی نمکی شود؟
در برخی شرایط ممکن است، اما اگر بیمار نیاز به تأمین انرژی داشته باشد، سرم قندی نمکی مناسبتر است.
جمعبندی
انتخاب نهایی میان سرم رینگر و سرم قندی نمکی همواره یک تصمیم پزشکی بر اساس وضعیت سلامت بیمار و نوع اختلال الکترولیتی اوست. سرم قندی نمکی یک محلول پایهای برای تأمین آب، نمک و کالری است، سرم رینگر با ترکیب غنیتر خود شامل پتاسیم و کلسیم، گزینهای دقیقتر برای بازگرداندن تعادل مایعات پس از سوختگیها یا جراحیها به حساب میآید.
منبع:
https://www.health.harvard.edu/blog/drip-bar-should-you-get-an-iv-on-demand-2018092814899
