آزمایش NIPT یا همان آزمایش غیر تهاجمی تشخیص پیش از تولد ناهنجاری‌های کروموزومی، یکی از روش‌های غربالگری دوران بارداری است که معمولاً از هفته دهم بارداری به بعد انجام می‌شود. هدف اصلی این آزمایش، بررسی احتمال وجود ناهنجاری‌های ژنتیکی در جنین از طریق بررسی DNA جنین موجود در خون مادر است.

در این آزمایش چکاپ بارداری، قطعات کوچکی از DNA جنین که از جفت جدا شده و وارد جریان خون مادر می‌شود، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. این آزمایش می‌تواند اختلالاتی مانند سندروم داون، سندروم ادواردز و سندروم پاتو را شناسایی کند. همچنین توانایی تشخیص تعداد کروموزوم‌های جنسی X و Y را نیز دارد و از این طریق می‌توان جنسیت جنین را زودتر از سایر روش‌ها تعیین کرد. جدول زیر به شما کمک می‌کند که در یک نگاه با این آزمایش به خوبی آشنا شوید:

عنوان توضیحات
نام آزمایش آزمایش غیر تهاجمی پیش از تولد (NIPT)
هدف آزمایش بررسی اختلالات کروموزومی جنین مانند سندرم داون، تریزومی ۱۸ و تریزومی ۱۳
مناسب برای تمام زنان باردار به‌ویژه بالای ۳۵ سال یا دارای سابقه بیماری‌های ژنتیکی
زمان مناسب انجام از هفته ۱۰ بارداری به بعد
نوع نمونه‌گیری نمونه خون از مادر
مدت زمان پاسخ‌دهی حدود ۷ تا ۱۰ روز کاری
مزایای انجام در منزل راحتی، کاهش استرس، صرفه‌جویی در زمان و رفت‌وآمد، ایمنی بالاتر
دقت آزمایش بالای ۹۹٪ برای شناسایی اختلالات شایع
میزان تهاجمی بودن غیر تهاجمی (بدون خطر برای مادر و جنین)
امکان تفسیر آنلاین نتایج بله، همراه با مشاوره ژنتیک در صورت نیاز

آزمایش nipt چیست؟

از آزمایش خون بارداری nipt برای سنجش احتمالی ناهنجاری هایی مانند سندروم داون، سندروم ادواردز و یا سندروم پاتو استفاده می شود. به طور کلی این آزمایش کم یا اضافی بودن X و Y بدن را ارزیابی می کند. به واسطه آزمایش nipt قطعات بسیار کوچکی از DNA جفت که در حین بارداری در خون مادر گردش می کند سنجیده می شود. این قطعات زمانی ایجاد می شود که سلول ها می میرند و شکسته می شوند و در نهایت مقداری DNA به داخل خون آزاد می شوند. این آزمایش نوعی غربالگری محسوب می شود. در واقع آزمایش nipt را نمی توان در لیست آزمایش های تشخیصی قرار داد چون نمی تواند شرایط ژنتیکی را با قطعیت تعیین نماید. اما پیش بینی می کند که وضعیت نارسایی ژنتیکی پایین است یا بالا.

یک مزیت جالب برای آزمایش nipt این است که می توانید تشخیص دهید فرزند شما دختر است یا پسر. در واقع آزمایش nipt سبب می شود تا پیش از هر نوع آزمایش دیگری جنسیت فرزند خود را مشخص کنید.

آزمایش nipt در منزل
آزمایش NIPT ، یکی از روش‌های غربالگری دوران بارداری است

چه کسانی باید آزمایش nipt را انجام دهند؟

آزمایش nipt اجباری نیست اما نتیجه آن می تواند سرنوشت یک کودک را مشخص کند. یکی از مهمترین انواع آزمایش ژنتیکی که به تشخیص ماما یا پزشک معالج صورت می گیرد. یک سری فاکتورهای مهم نیز وجود دارد که در نهایت بررسی می کند که انجام این تست قوی خواهد بود یا خیر.
یک سری فاکتورهای ریسک وجود دارد که سبب می شود تا آزمایش nipt برای برخی از افراد مهم تر باشد. اگر سن مادر بالای 35 سال باشد انجام این آزمایش بسیار مهم است. در صورتی که مادر سابقه بارداری شخصی یا خانوادگی با ناهنجاری کروموزومی داشته باشد نیز می بایست آزمایش nipt را جدی بگیرد. وجود ناهنجاری های کروموزومی در خانواده مادری یا پدری بخش مهمی از اصول اجرایی آزمایش nipt محسوب می شود و باید جدی گرفته شود.

انجام آزمایشnipt یک تصمیم شخصی است. در واقع اشکالی ندارد مدتی در مورد این موضوع فکر کنید و بعد تصمیم بگیرید. برای انتخاب آگاهانه و رفع نگرانی می توانید با پزشک یا مشاور ژنتیکی خود صحبت کنید. نتیجه این آزمایش بین 7 الی 14 روز اعلام شده است.

تفسیر نتیجه آزمایش nipt

سوالات زیادی در مورد تفسیر نتیجه آزمایشnipt پرسیده شده است. این تست سلول های DNA جنین که به واسطه جفت وارد بدن مادر می شود را بررسی می کند. اصطلاحا به این عمل Fetal fraction گفته می شود. برای به دست آوردن حداکثر دقت در نتیجه این آزمایش می بایست Fetal fraction بیش از 4 درصد باشد. این میزان از هفته 10 بارداری به بعد صورت می گیرد.

  • در صورتی که نتیجه آزمایش در بازه استاندارد باشد نتیجه آزمایش منفی خواهد بود. در واقع خطر وجود مشکلات کروموزومی در نوزاد پایین است.
  • اگر میزان cfDNA بیش از حد استاندارد باشد جواب آزمایش مثبت می شود. در واقع در این صورت تحلیل بر این اساس است که جنین با احتمال بیشتری ممکن است دچار ناهنجاری های کروموزومی شود.
  • نتیجه مثبت به‌معنای تأیید نهایی نیست و حتماً نیاز به آزمایش تشخیصی دارد.
  • دقت NIPT بالاست ولی مانند هر آزمایش غربالگری، درصد خطا (false positive یا false negative) دارد.
  • تفسیر نتایج حتماً باید زیر نظر پزشک متخصص زنان یا مشاور ژنتیک انجام شود.
نتیجه آزمایش تفسیر اقدام توصیه‌شده
منفی (Low Risk) احتمال وجود ناهنجاری کروموزومی بسیار کم است. جنین به‌احتمال زیاد سالم است. ادامه مراقبت‌های معمول بارداری
مثبت (High Risk) احتمال وجود اختلال کروموزومی (مانند سندرم داون، تریزومی ۱۸ یا ۱۳) بالاست. انجام آزمایش تشخیصی قطعی مانند آمنیوسنتز یا CVS
نامشخص / نتیجه غیرقابل تفسیر نمونه کافی نبوده یا خطای فنی وجود داشته است. تکرار آزمایش یا استفاده از روش‌های تشخیصی دیگر

تست NIPT چه مواردی را بررسی می نماید؟

اگرچه شباهت‌های زیادی بین نسخه‌های مختلف تست NIPT وجود دارد، آزمایشگاه‌ها ممکن است گزینه‌های انتخاب یا انصراف را برای مواردی مانند کروموزوم‌های جنسی یا ریزحذف‌ها ارائه دهند. مهم است که با پزشک خود در مورد اینکه کدام آزمایش برای شما توصیه می شود صحبت کنید. NIPT ممکن است موارد زیر را بررسی کند:

وجود کروموزوم های اضافی (تریزومی):

  • سندرم داون (تریزومی 21): شایع ترین تریزومی است که توسط NIPT غربالگری می شود. در حالی که همه افراد مبتلا به سندرم داون ویژگی های خاصی دارند، شدت این ویژگی ها می تواند بسیار متفاوت باشد.
  • سندرم ادواردز (تریزومی 18) و سندرم پاتاو (تریزومی 13): هر دو کمتر از سندرم داون و معمولاً بسیار شدیدتر هستند. بسیاری از نوزادان مبتلا به سندرم ادواردز یا پاتو تا سال اول زنده نمی مانند.

اختلالات کروموزوم جنسی:

برخی از افراد انتخاب می کنند کروموزوم های جنسی را غربالگری کنند تا جنسیت مورد انتظار کودک خود را بیاموزند، اما اختلالات کروموزوم جنسی نیز وجود دارد، مانند سندرم ترنر، سندرم کلاین فلتر و سندرم XXX که ممکن است شناسایی شوند.

آزمایش nipt در منزل
آزمایش nipt ، وجود کروموزوم های اضافی را بررسی میکند.

سندرم‌های ریزحذف:

اگرچه توسط دستورالعمل‌های حرفه‌ای توصیه نمی‌شود، اما برخی از آزمایشگاه‌ها غربالگری را برای مجموعه‌ای از اختلالات ناشی از بخش‌های کوچک از دست رفته کروموزوم‌های خاص، به نام سندرم‌های حذف میکرو، ارائه می‌دهند. وقتی بخش‌های کروموزومی از دست می‌رود،

تفاوت در مقدار اطلاعات کروموزومی موجود، رشد کودک را تغییر می‌دهد و باعث ایجاد ویژگی‌های این اختلالات می‌شود. به استثنای سندرم دی جورج (همچنین به آن سندرم حذف 22q11.2 نیز گفته می شود)، سایر شرایط بسیار نادر هستند و توانایی تست برای شناسایی صحیح ریزحذف ها نامشخص است.

دقت آزمایش nipt چقدر است؟

بر اساس تحقیقات صورت گرفته آزمایش nipt حساسیت بسیار بالایی دارد و برای تشخیص سندروم داون بهترین گزینه محسوب می شود. برای بررسی نارسایی دیگر مثل سندروم ادواردز حساسیت و اختصاصیت کمتر دارد. اما به طور کلی دقت این آزمایش در حد قابل اعتنایی است.

در صورتی که نتیجه آزمایش nipt مثبت شود، شما می بایست آزمایش تشخیصی دیگری تجویز کنید. آزمایش های تکمیلی سبب می شود تا نارسایی های ژنتیکی ارزیابی شود. این آزمایش می تواند شامل یک سری نمونه گیری از پرزهای جفتی جنین یا Chorionic villus sampling باشد. همینطور آزمایش آمینوسنتز نیز گرفته می شود. تشخیص این موارد به عهده پزشک است.

مزایای آزمایش nipt

به طور کلی آزمایشnipt کاملاً ایمن و بدون خطر برای مادر و جنین است. نتیجه این آزمایش قبل اطمینان بوده و با حساسیت بیش از 99 درصد در نظر گرفته می شود. آزمایش nipt قابل انجام برای بارداری های تک و دوقلو هستند. انجام تست روی یک نمونه خون به اندازه 12 میلی لیتر صورت می گیرد. در صورتی که از اعضای خانواده یا اقوام شما شخصی مبتلا به سندروم داون است می توانید آزمایشnipt را جدی بگیرید. از یاد نبرید که این آزمایش به طور کلی سبب می شود تا مشکلات اصلی نوزاد پیش از اینکه دیر شود ارزیابی شود.

جلوی ضرر هر چه زودتر گرفته شود بهتر است. یک سری اختلالات ژنتیکی نیز در کودکان به واسطه nipt مشخص می شود. از یاد نبرید که به طور کلی این آزمایش در سال های اخیر توسط روش های مختلفی سنجیده شده و ساختار قابل قبولی برای آن وجود دارد. شما می توانید از آزمایش را به بهترین نحو توسط تیمی متخصص پشت سر بگذارید.

انجام آزمایش nipt در منزل

آزمایش nipt در منزل
آزمایش nipt در منزل نوعی آزمایش خون است

تیم متخصص آنی آزما عملیات نمونه برداری آزمایش nipt را در منزل مانند بهترین آزمایشگاه های تهران انجام می دهند آزمایش nipt نوعی آزمایش خون است. این کار توسط ابزارهای مطمئن و کاملاً ایمن صورت می گیرد. در واقع شخص باردار نیاز به حضور در آزمایشگاه ندارد و نتیجه آزمایش نیز سریعاً اعلام می شود. خوشبختانه شرایطی فراهم شده است که آزمایش nipt با دقت بالا صورت بگیرد. دقت کنید که مصرف داروهایی مثل آسپرین سبب رقیق شدن خون می شود و می تواند در نهایت در آزمایش اختلال ایجاد نماید.

از این رو بهتر است که از دو روز قبل از آزمایش این دارو استفاده نشود. انجان آزمایش nipt به صورت ناشتا نتایج خوبی به همراه ندارد و شخص باردار باید آب و غذا به میزان کافی میل کرده باشد. برای آمایش تنها 10 سیس از مادر در لوله های streck خون گرفته می شود.

مزایای آزمایش nipt در منزل

مزایای آزمایش NIPT (غربالگری غیرتهاجمی پیش از تولد) در منزل بسیار قابل توجه است، به‌ویژه برای مادران بارداری که به دنبال راحتی، دقت و آرامش بیشتر هستند. در ادامه مهم‌ترین مزایا را مرور می‌کنیم:

  • راحتی و صرفه‌جویی
  • در زمان کاهش استرس و اضطراب
  • مناسب برای مادرانی که مشکل حرکتی دارند

مراحل انجام آزمایش NIPT در منزل چگونه است؟

مراحل انجام آزمایش NIPT در منزل بسیار ساده و راحت است. در ابتدا، شما می‌توانید از طریق سایت یا تماس تلفنی با مرکز خدمات آزمایش در منزل، درخواست خود را ثبت کنید. سپس کارشناس نمونه‌گیر در زمان تعیین‌شده به منزل شما مراجعه کرده و با رعایت کامل اصول بهداشتی، نمونه خون را از مادر باردار می‌گیرد. این نمونه به آزمایشگاه تخصصی ارسال می‌شود تا DNA آزاد جنین بررسی شود. نتایج آزمایش NIPT معمولاً طی ۷ تا ۱۰ روز کاری آماده شده و به‌صورت آنلاین یا از طریق تماس در اختیار شما قرار می‌گیرد. انجام آزمایش NIPT در منزل نه‌تنها باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه رفت‌وآمد می‌شود، بلکه آرامش بیشتری را برای مادران باردار فراهم می‌کند.

سوالات متداول

نتایج NIPT چقدر طول می کشد؟

نتایج معمولاً در کمتر از یک هفته در دسترس هستند، اما آزمایشگاه‌های مختلف زمان‌های برگشت نتایج متفاوتی دارند، بنابراین بهتر است با آزمایشگاهی که NIPT خود را انجام می‌دهد بررسی کنید.

آیا NIPT برای نقایص لوله عصبی باز مانند اسپینا بیفیدا آزمایش می کند؟

خیر. NIPT نمی تواند نقص لوله عصبی باز یا نقص دیواره شکم را تشخیص دهد. غربالگری این شرایط معمولاً با سونوگرافی دقیق در سه ماهه دوم و همچنین آزمایش خون در سه ماهه دوم به نام غربالگری سرم آلفا فتوپروتئین (AFP) (غربالگری سرم مادر سه ماهه دوم) انجام می شود.

آیا این آزمایش جنسیت کودکم را به من می گوید؟

این بستگی به نوع تست NIPT دارد که پزشک شما سفارش می دهد و آزمایشگاه خاصی که آزمایش را انجام می دهد. بسیاری از آزمایشگاه‌ها به طور معمول برای پنج کروموزوم غربالگری می‌کنند: 21، 18، 13، X و Y. اگر اینطور باشد، NIPT جنسیت پیش‌بینی‌شده نوزادتان را به شما نشان می‌دهد.

نتیجه گیری

آزمایش NIPT یکی از دقیق‌ترین روش‌های غربالگری غیر تهاجمی پیش از تولد است که می‌تواند بسیاری از اختلالات کروموزومی جنین را با دقت بالا شناسایی کند. انجام این آزمایش در منزل نه‌تنها راحتی بیشتری برای مادر فراهم می‌کند، بلکه استرس و زحمت رفت‌وآمد به مراکز درمانی را نیز کاهش می‌دهد. اگر به دنبال یک روش ایمن، سریع و دقیق برای بررسی سلامت جنین هستید، استفاده از خدمات آزمایش در منزل برای NIPT انتخابی هوشمندانه خواهد بود.